Dọn sạch sàn đấu

Tóm tắt điều hành

• Bitcoin bước vào năm 2026 sau một giai đoạn điều chỉnh mạnh và tích lũy, với các chỉ báo on-chain cho thấy áp lực chốt lời đã giảm và xuất hiện những tín hiệu ban đầu về sự ổn định cấu trúc quanh vùng giá thấp của biên độ hiện tại.
• Một lượng lớn nguồn cung treo vẫn tập trung ở vùng giá trên, tiếp tục giới hạn các nỗ lực breakout và nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lấy lại các ngưỡng phục hồi quan trọng trước khi xu hướng tăng có thể tiếp diễn.
• Nhu cầu từ quỹ dự trữ doanh nghiệp tiếp tục đóng vai trò hỗ trợ ổn định bên dưới giá nhưng vẫn mang tính chất ngắt quãng thay vì bền vững về cấu trúc.
• Dòng vốn ETF giao ngay tại Mỹ bắt đầu xuất hiện trở lại sau làn sóng rút vốn cuối năm 2025. Song song đó, open interest hợp đồng tương lai đã ổn định và đang có xu hướng tăng, phản ánh các dấu hiệu sớm của sự tham gia trở lại của các tổ chức và hoạt động phái sinh đang dần được tái thiết lập.
• Việc reset open interest quyền chọn lớn nhất trong lịch sử đã xóa hơn 45% vị thế đang mở, loại bỏ các ràng buộc phòng hộ cấu trúc và mang lại góc nhìn rõ ràng hơn về biểu hiện rủi ro mới.
• Biến động ẩn (Implied volatility) nhiều khả năng đã tạo đáy, với nhu cầu mua vào đầu năm nhẹ nhàng nâng mặt bằng biến động dù vẫn ở gần ngưỡng thấp của biên độ gần đây.
• Độ lệch (skew) tiếp tục được chuẩn hóa khi phí quyền chọn bán (put) thu hẹp và hoạt động mua quyền chọn mua (call) tăng lên, trong khi dòng vốn quyền chọn đầu năm mới nghiêng về phía call, cho thấy sự chuyển dịch khỏi phòng hộ phòng thủ sang tham gia vào chiều tăng giá.
• Dealer gamma đã chuyển sang trạng thái short trong vùng $95K–$104K, qua đó cơ học hỗ trợ lực tăng giá khi thị trường mạnh, trong khi hành vi premium call quanh mức $95K cho thấy sự kiên nhẫn của bên mua chiều tăng với hoạt động chốt lời hạn chế.
• Tổng thể, thị trường đang chuyển từ giai đoạn giảm đòn bẩy phòng thủ sang tái chấp nhận rủi ro có chọn lọc, bắt đầu năm 2026 với cấu trúc sạch hơn và nhiều tùy chọn mở rộng hơn.

Nhận định On-Chain

Áp lực chốt lời giảm bớt

Trong tuần đầu tiên của năm 2026, Bitcoin đã phá vỡ giai đoạn nén kéo dài quanh mức ~$87k, tăng khoảng 8,5% lên $94,4k. Đợt tăng giá này diễn ra sau khi áp lực chốt lời trên thị trường giảm rõ rệt. Cuối tháng 12/2025, Lợi nhuận thực hiện (Realized Profit, 7D-SMA) giảm mạnh xuống còn $183,8 triệu/ngày, so với mức trên $1 tỷ/ngày trong phần lớn quý 4.

Đà chậm lại của lợi nhuận thực hiện, đặc biệt ở nhóm nắm giữ dài hạn, cho thấy áp lực bán phân phối đã cạn kiệt, từng là nguyên nhân níu giá trong quý trước. Khi cường độ bán giảm, thị trường đã có thể ổn định, lấy lại cân bằng và hỗ trợ động lực tăng trở lại. Đợt breakout đầu tháng 1 vì thế phản ánh việc thị trường đã reset hiệu quả áp lực chốt lời, mở đường cho giá tăng cao hơn.

Đối mặt với nguồn cung treo trên đầu

Khi áp lực chốt lời giảm, giá đã có thể mở rộng lên cao hơn, nhưng đợt hồi phục này đang đi vào một giai đoạn nguồn cung hoàn toàn khác về cấu trúc. Thị trường đã bước vào vùng do những người mua đỉnh gần đây chi phối, với giá vốn tập trung dày đặc trong khoảng $92,1k đến $117,4k. Theo chỉ báo UTXO Realized Price Distribution (URPD), nhóm này đã tích lũy nhiều ở đỉnh chu kỳ và nắm giữ xuyên suốt đợt điều chỉnh từ ATH về ~$80k, trước khi chứng kiến đợt phục hồi hiện tại.

Do đó, thị trường hiện đối mặt với áp lực bán hòa vốn ngày càng tăng, khi các nhà đầu tư này có cơ hội thoát vị thế mà không chịu lỗ. Điều này tạo ra điểm ma sát tự nhiên cho chiều tăng giá tiếp theo. Vì vậy, bất kỳ nỗ lực nào nhằm khôi phục lại xu hướng bò kéo dài sẽ cần thời gian và sức mạnh để hấp thụ nguồn cung treo này, cho phép giá vượt qua vùng phân phối của nhóm người mua gần đây.

Ngưỡng phục hồi quan trọng

Khi thị trường đối mặt với nguồn cung treo ngày càng tăng, cần một khung giá vững chắc để đánh giá liệu đợt phục hồi vừa qua có thực sự chuyển sang pha nhu cầu bền vững hay không. Trong bối cảnh này, mô hình Giá vốn người nắm giữ ngắn hạn (Short-Term Holder Cost Basis) vẫn là công cụ điều hướng quan trọng trong các giai đoạn chuyển tiếp.

Điều thú vị là trạng thái cân bằng mong manh tháng 12 được hình thành quanh biên dưới của mô hình này, gần dải -1 độ lệch chuẩn, phản ánh sự nhạy cảm với chiều giảm và độ tin tưởng yếu ở nhóm mua gần đây. Đợt phục hồi sau đó đã đưa giá quay lại gần mức trung bình của mô hình, tương ứng với Giá vốn người nắm giữ ngắn hạn ở $99,1k.

Do đó, xác nhận đầu tiên có ý nghĩa cho sự phục hồi sẽ là việc giá duy trì và lấy lại ngưỡng Giá vốn người nắm giữ ngắn hạn, báo hiệu niềm tin trở lại ở nhóm nhà đầu tư mới và chuyển sang xu hướng tích cực hơn.

Lợi nhuận hay đau đớn kéo dài

Khi sự chú ý hướng tới khả năng phe bò lấy lại Giá vốn người nắm giữ ngắn hạn, cấu trúc tổng thể bắt đầu giống các thất bại chuyển tiếp trước đó. Tương tự như giai đoạn Q1 2022, việc không thể phục hồi bền vững trên ngưỡng này sẽ làm tăng đáng kể nguy cơ kéo dài thị trường gấu. Nếu giá tiếp tục bị kìm dưới ngưỡng này, nhu cầu dựa trên niềm tin có thể tiếp tục bị bào mòn.

Động lực này thể hiện rõ qua chỉ số STH-MVRV (Short-Term Holder MVRV), so sánh giá giao ngay với giá vốn của người mua gần đây. Lịch sử cho thấy, giao dịch kéo dài dưới giá vốn khiến STH-MVRV dưới 1, là môi trường phe gấu kiểm soát. Hiện tại, STH-MVRV đã hồi từ 0,79 lên 0,95, cho thấy nhà đầu tư gần đây vẫn còn lỗ chưa thực hiện trung bình khoảng 5%. Nếu không có sự trở lại rõ ràng và duy trì của trạng thái có lãi, tức STH-MVRV > 1, xác suất tiếp diễn thị trường gấu sẽ tăng lên, biến đây thành chỉ báo quan trọng cần giám sát các tuần tới.

Nhận định Off-Chain

Nhu cầu từ quỹ dự trữ doanh nghiệp giảm bớt

Dòng tiền từ quỹ dự trữ doanh nghiệp tiếp tục là nguồn cầu biên quan trọng; tuy nhiên, hoạt động tích lũy vẫn không đều và rất phụ thuộc sự kiện. Các tổ chức này ghi nhận nhiều đợt dòng vốn ròng quy mô lớn, thường vượt qua hàng nghìn BTC chỉ trong một tuần, nhưng những đợt này chưa phát triển thành xu hướng tích lũy liên tục, bền vững.

Các đợt tăng dòng tiền thường tập trung quanh các pha điều chỉnh và tích lũy ngắn hạn, cho thấy sự tham gia của quỹ dự trữ vẫn nhạy cảm với giá và mang tính cơ hội hơn là bền vững về cấu trúc. Dù số lượng doanh nghiệp tham gia đã mở rộng ngoài một người mua thống lĩnh, tổng dòng tiền vẫn khá cục bộ và bị ngắt quãng bởi các giai đoạn dài không hoạt động.

Khi thiếu vắng tích lũy thường xuyên từ quỹ dự trữ, nhu cầu trên bảng cân đối doanh nghiệp tiếp tục đóng vai trò đệm ổn định bên dưới giá thay vì động lực bền vững cho xu hướng tăng, khiến định hướng thị trường rộng lớn ngày càng phụ thuộc vào vị thế phái sinh và thanh khoản ngắn hạn.

Nhu cầu ETF đang quay trở lại

Dòng vốn ETF giao ngay tại Mỹ đang cho thấy những dấu hiệu sớm của việc các tổ chức quay lại thị trường. Sau một thời gian dài rút vốn ròng và hoạt động trầm lắng cuối năm 2025, những tuần gần đây đã chứng kiến điểm đảo chiều rõ nét về phía dòng tiền ròng dương, trùng hợp với giai đoạn giá ổn định và phục hồi từ vùng thấp $80k.

Dù quy mô dòng vào còn dưới mức đỉnh tích lũy giữa chu kỳ, hướng dòng tiền đã rõ ràng quay trở lại. Số lượng các đợt dòng vào tích cực ngày càng nhiều hơn, cho thấy người tham gia ETF chuyển từ bán ròng sang tích lũy biên.

Sự chuyển dịch này báo hiệu nhu cầu giao ngay từ tổ chức đang tự tái thiết lập như một động lực tích cực, thay vì là nguồn thanh khoản bán, hỗ trợ cấu trúc phía dưới giá khi điều kiện thị trường ổn định sang năm mới.

Hoạt động Hợp đồng Tương lai được tái thiết lập

Tổng open interest hợp đồng tương lai đang phục hồi sau giai đoạn giảm đòn bẩy mạnh gắn với đợt điều chỉnh cuối năm 2025. Sau khi giảm từ đỉnh chu kỳ trên $50 tỷ, open interest đã ổn định và đang tăng trở lại, cho thấy sự sẵn sàng quay lại chấp nhận rủi ro của nhà đầu tư phái sinh.

Việc phục hồi vị thế này trùng hợp với giai đoạn giá ổn định trong vùng $80k cao tới $90k thấp, gợi ý rằng trader đang dần tái xây dựng tiếp xúc thay vì đuổi theo chiều tăng mạnh. Tốc độ tham gia trở lại vẫn ở mức vừa phải, và vị thế hiện tại còn thấp hơn nhiều so với các đỉnh chu kỳ trước, giảm rủi ro thanh lý ngay lập tức.

Việc open interest mở rộng nhẹ báo hiệu sự cải thiện cục bộ về khẩu vị rủi ro và hoạt động mua vào phái sinh, hỗ trợ quá trình tìm giá ngắn hạn khi thanh khoản dần trở lại bình thường đầu năm mới.

Bảng vị thế sạch sẽ

Cuối năm 2025 đánh dấu lần reset open interest quyền chọn Bitcoin lớn nhất lịch sử. Open interest giảm từ 579.258 BTC ngày 25/12 xuống 316.472 BTC sau kỳ đáo hạn 26/12, xóa sạch hơn 45% vị thế đang mở.

Sự tập trung open interest quy mô lớn định hình hành vi giá ngắn hạn thông qua dòng phòng hộ dealer. Vào cuối năm, vị thế này ngày càng tập trung, tạo ra các giai đoạn ghim giá cấu trúc khi dealer giữ gamma dài quanh các vùng giá then chốt.

Chế độ đó hiện đã được giải phóng. Khi vị thế cuối năm được cuộn đi, thị trường không còn bị ràng buộc bởi các cơ chế phòng hộ đó nữa.

Môi trường sau kỳ đáo hạn cho phép đọc rõ hơn về tâm lý thị trường, khi các vị thế mới phản ánh premium mới mua/bán thay vì vị thế kế thừa, để những tuần đầu năm cung cấp tín hiệu trực tiếp hơn về cách trader thể hiện rủi ro trong tương lai.

Biến động ẩn đã chạm đáy

Sau đợt reset open interest, biến động ẩn đạt mức thấp ngắn hạn trong giai đoạn Giáng sinh. Hoạt động giao dịch mỏng dịp lễ trùng hợp với biến động ẩn 1 tuần thấp nhất kể từ cuối tháng 9.

Kể từ đó, nhu cầu từ phía người mua bắt đầu quay trở lại, với hoạt động tích lũy vị thế long volatility đầu năm mới, đặc biệt ở phía tăng, khi trader định vị cho năm mới. Nhu cầu này nhẹ nhàng nâng mặt bằng biến động trên toàn dải kỳ hạn.

Dù giá đã hồi, biến động ẩn vẫn bị nén. Các kỳ hạn từ 1 tuần tới 6 tháng đều tập trung trong khoảng 42,6% đến 45,4%, cho thấy đường cong khá phẳng.

Biến động vẫn giao dịch ở gần đáy của biên độ 3 tháng, với sự tăng nhẹ gần đây phản ánh sự tham gia trở lại thay vì điều chỉnh rủi ro rõ rệt.

Độ lệch tiếp tục chuẩn hóa

Khi biến động ẩn ổn định, skew cho góc nhìn rõ hơn về cách trader thể hiện rủi ro định hướng. Tháng vừa qua, sự chênh lệch giữa quyền chọn bán và mua giảm ở mọi kỳ hạn, với độ lệch 25-delta ngày càng bớt âm dọc theo đường cong.

Điều này phản ánh sự dịch chuyển dần qua chiều call. Nhu cầu chuyển từ phòng hộ giảm tuyệt đối sang tham gia chiều tăng, phù hợp với việc trader tái xây dựng vị thế sau reset cuối năm.

Đồng thời, vị thế phòng thủ đã giảm bớt. Một số vị thế phòng hộ chiều giảm đã được tháo gỡ, giảm phí phải trả cho bảo vệ khỏi sập giá.

Tổng thể, skew báo hiệu thị trường ngày càng cân bằng hơn trong biểu hiện rủi ro, thể hiện sự cởi mở với các chuyển động tăng giá hoặc mở rộng biến động thay vì định giá rủi ro tail-risk.

Dòng vốn đầu năm mới nghiêng về call

Dữ liệu dòng vốn xác nhận chuyển dịch mà skew gợi ý. Từ đầu năm, hoạt động đã dịch chuyển khỏi bán hệ thống biến động chiều lên sang tích cực tích lũy nó.

7 ngày vừa qua, hoạt động mua call chiếm 30,8% tổng số giao dịch quyền chọn. Nhu cầu call tăng được đáp ứng bởi các nhà bán biến động, tận dụng biến động ẩn cao hơn để bán call, chiếm 25,7% tổng hoạt động.

Hoạt động chiều giảm chiếm 43,5% tổng khối lượng, một tỷ trọng tương đối khiêm tốn so với đà tăng giá gần đây. Điều này phù hợp với việc skew cân bằng hơn và phản ánh nhu cầu phòng hộ giảm ngay lập tức đã giảm bớt.

Dealer Gamma chuyển sang short ở vùng giá trên

Sau dòng vốn call mạnh đầu năm, vị thế dealer đã thay đổi tương ứng. Dealer hiện chủ yếu short gamma trong vùng $95K đến $104K.

Trong vùng này, giá tăng buộc dealer phải mua spot hoặc perpetual để phòng hộ, có thể cơ học củng cố đà tăng khi thị trường mạnh. Điều này trái ngược với trạng thái long-gamma từng chiếm ưu thế cuối năm.

Sự tập trung mua call từ phía người mua trong vùng $95K–$100K ở các kỳ hạn quý đầu tiên cho thấy sự thay đổi rõ rệt trong cách thể hiện rủi ro. Thay vì kìm hãm biến động giá, vị thế dealer hiện tại hàm ý rằng dòng phòng hộ không còn là lực hãm ở vùng này nữa.

Tổng thể, cấu trúc gamma phản ánh sự xoay chuyển cấu trúc thị trường đầu năm, được định hình bởi nhu cầu tăng giá mới.

Premium call $95K thể hiện sự kiên định

Strike call $95K là thước đo hữu ích để đánh giá mức độ tin tưởng của thị trường khi giá biến động. Hoạt động mua premium call tăng tốc từ 1/1, khi spot gần $87K, và tăng đều đặn khi giá tiến tới đỉnh cục bộ quanh $94,4K.

Từ đó, hoạt động mua premium call đi ngang, cho thấy tạm dừng chứ không phải đảo chiều quan tâm. Đáng chú ý, mức này không đi cùng với việc bán premium call tăng đáng kể.

Do đó, hoạt động chốt lời vẫn hạn chế. Số premium call bán ra chỉ tăng nhẹ sau đỉnh cục bộ, cho thấy vị thế tăng giá vẫn được duy trì thay vì tháo gỡ tích cực.

Tổng thể, hành vi premium quanh $95K cho thấy sự kiên nhẫn của bên mua chiều tăng, với trader dường như sẵn sàng giữ vị thế thay vì chốt lời ngay.

Kết luận

Bitcoin bước sang năm mới sau khi đã xóa phần lớn vị thế kế thừa ở thị trường spot, futures và options. Sự kiện giảm đòn bẩy cuối năm 2025 và chu kỳ đáo hạn đã reset hiệu quả các ràng buộc cấu trúc, để lại môi trường tín hiệu sạch sẽ và minh bạch hơn.

Các dấu hiệu tham gia trở lại đang dần xuất hiện. Dòng vốn ETF bắt đầu ổn định, hợp đồng tương lai được tái thiết lập, thị trường quyền chọn thể hiện rõ sự chuyển dịch sang chiều tăng, với skew chuẩn hóa, biến động tạo đáy và dealer gamma chuyển sang short ở các vùng giá then chốt.

Kết hợp lại, những động lực này cho thấy thị trường đang rời khỏi hành vi phòng thủ, thiên về phân phối, để chuyển sang tái chấp nhận rủi ro và xây dựng lại sự tham gia. Dù tích lũy cấu trúc vẫn ở mức vừa phải, việc xóa bỏ các vị thế treo và sự trở lại của biểu hiện tăng giá cho thấy Bitcoin bắt đầu năm 2026 với nền tảng sạch hơn, cấu trúc nội tại cải thiện và nhiều tùy chọn mở rộng hơn.