Iran chấp nhận thanh toán bằng tiền điện tử cho vũ khí—Nhưng điều này có thể không giúp nước này né tránh các lệnh trừng phạt

Iran đã bắt đầu chấp nhận tiền điện tử như một phương thức thanh toán trong việc bán các loại vũ khí tiên tiến, như một phần trong nỗ lực liên tục nhằm né tránh các lệnh trừng phạt quốc tế.

Mindex, Trung tâm Xuất khẩu Bộ Quốc phòng Iran, đã cập nhật phần Câu hỏi thường gặp trên trang web của mình để xác nhận rằng các phương thức thanh toán được chấp nhận bao gồm “tiền điện tử đã được đồng ý trong hợp đồng.”

Các sản phẩm được rao bán qua Mindex bao gồm tên lửa, máy bay, xe tăng và thuyền, cũng như súng, đạn dược, dịch vụ dữ liệu và thiết bị liên lạc.

Iran đã bị cáo buộc cung cấp vũ khí cho Nga trong những năm gần đây, cũng như cho các nhóm bị Hoa Kỳ liệt kê là tổ chức khủng bố (ví dụ: Hezbollah và Houthis).

Iran đã bị Hoa Kỳ trừng phạt với nhiều mức độ khác nhau kể từ năm 1979, trong khi Vương quốc Anh, Pháp và Đức đã gia hạn các lệnh trừng phạt liên quan đến hoạt động phổ biến vũ khí hạt nhân vào tháng 8 năm 2025.

Việc Iran thể hiện sự chấp nhận tiền điện tử lần đầu tiên được Financial Times đưa tin

, mô tả động thái này là ví dụ đầu tiên về một quốc gia chấp nhận tiền điện tử như một phương thức thanh toán cho hàng hóa và dịch vụ quân sự.

Tuy nhiên, một số chuyên gia an ninh tỏ ra hoài nghi rằng Iran sẽ nhận được số lượng lớn tiền điện tử thông qua trang web Mindex, mà Ari Redbord của TRM Labs cho rằng có thể đã bị hiểu nhầm là một nền tảng giao dịch.

Trao đổi với

, Redbord nói rằng ông không đồng ý với bất kỳ tuyên bố nào cho rằng “một quốc gia bị trừng phạt nặng nề lại công khai tiếp thị tên lửa đạn đạo, máy bay không người lái, tàu chiến và các hệ thống chiến lược khác thông qua một trang web công khai—thực chất là một cửa hàng trực tuyến kiểu Amazon cho vũ khí Iran.”

Bất kỳ tuyên bố nào như vậy đều khiến Redbord cảnh giác, chủ yếu vì việc bán hàng qua trang web “đơn giản là không phải cách thức mà các giao dịch chuyển giao vũ khí giữa các quốc gia có chủ quyền thường được thực hiện.”

Redbord đã xem xét trang web Mindex, và mặc dù ông xác nhận đây dường như là một trang tiếp thị liên kết với nhà nước hợp pháp, ông nhấn mạnh việc thiếu các thông tin về giá cả, số lượng, thời gian giao hàng và các chi tiết hậu cần.

“Không có giỏ hàng, không có quy trình thanh toán, không có xác nhận đơn hàng hay hạ tầng thanh toán tích hợp,” ông nói. “Không có ví tiền điện tử, khóa công khai, hợp đồng thông minh hay mạng lưới blockchain nào.”

Redbord lưu ý rằng không có tùy chọn 'mua' khi bạn nhấp vào một mặt hàng, hành động duy nhất có thể thực hiện là 'Thêm vào LOI.'

“Khi nhấp vào đó, tôi được chuyển đến một biểu mẫu Thư bày tỏ ý định yêu cầu khai báo thông tin cá nhân chi tiết: tên, quốc tịch, đơn vị công tác, thông tin liên hệ, nguồn giới thiệu và các tài liệu liên quan đến phê duyệt và xác thực an ninh,” ông giải thích, đồng thời cho biết không có lúc nào ông được báo giá hoặc được yêu cầu cung cấp bất kỳ thông tin thanh toán nào.

Thay vì thực sự mua thiết bị quân sự, ông cho rằng khách truy cập trang web thực chất là tự nguyện gửi thông tin để được xét duyệt, có thể là bởi quân đội và/hoặc chính phủ Iran.

“Tiền điện tử thực sự xuất hiện trên trang, nhưng chỉ là một lựa chọn trong danh sách các phương thức thanh toán có thể, cùng với trao đổi hàng hóa và các điều khoản thương lượng khác,” ông bổ sung. “Ngôn ngữ được sử dụng luôn mang tính điều kiện, được diễn đạt là ‘theo thỏa thuận trong hợp đồng.’”

Cuối cùng, Redbord cho rằng Mindex hoạt động như “một cơ chế tiếp nhận và phát tín hiệu” hơn là một trang bán lẻ trực tuyến “kích hoạt bằng tiền điện tử”, đặc biệt trong bối cảnh các giao dịch chuyển giao vũ khí chiến lược thường là những hoạt động chính trị kéo dài, liên quan đến cấp phép, cam kết người dùng cuối, kiểm tra tuân thủ, hậu cần, đào tạo và hỗ trợ dài hạn.

Iran và tiền điện tử

Mặc dù còn nghi ngờ về việc trang Mindex sẽ thúc đẩy sự gia tăng đột biến các giao dịch dựa trên tiền điện tử, không thể phủ nhận rằng Iran là một trong những quốc gia sớm áp dụng tiền điện tử, và sẽ tiếp tục sử dụng tiền điện tử bất cứ khi nào có thể.

“Trước các lệnh trừng phạt với Iran, tiền điện tử đã trở thành một kênh thanh toán thay thế để thúc đẩy thương mại xuyên biên giới, cũng như chuyển tiền kiều hối,” Andrew Fierman, Trưởng bộ phận Tình báo An ninh Quốc gia tại Chainalysis cho biết.

Fierman cho biết với

rằng Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cùng các mạng lưới đại diện của họ gần đây đã mở rộng việc sử dụng tiền điện tử để phục vụ rửa tiền, bán dầu bất hợp pháp và mua vũ khí, hàng hóa, với tổng giá trị (được xác định) hiện trên 2 tỷ USD.

Ông giải thích, “Giữa Hezbollah, Hamas và Houthis, các tổ chức này đang sử dụng tiền điện tử với quy mô chưa từng thấy trước đây trên blockchain.”

Tuy Iran ngày càng sử dụng nhiều tiền điện tử, Fierman cũng chỉ ra rằng blockchain có thể mang lại cơ hội cho các cơ quan thực thi pháp luật trong việc phát hiện rửa tiền và né tránh lệnh trừng phạt.

Ông lấy ví dụ về việc OFAC vào tháng 9 năm ngoái đã liệt kê hai cá nhân Iran và một mạng lưới các công ty bình phong tại Hồng Kông và UAE.

Các bên này đã phối hợp thực hiện các giao dịch tiền điện tử nhằm rửa tiền cho khoảng 100 triệu USD từ việc bán dầu, với nguồn tiền cuối cùng được chuyển đến Lực lượng Quds của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC-QF) và Bộ Quốc phòng và Hậu cần Lực lượng Vũ trang (MODAFL) của Iran.

“Sự phức tạp của mạng lưới này, trải dài qua nhiều khu vực pháp lý và sử dụng cả các công ty bình phong truyền thống lẫn tiền điện tử, cho thấy thách thức trong việc phát hiện và ngăn chặn các âm mưu né tránh lệnh trừng phạt hiện đại,” ông nói. “Tuy nhiên, nó cũng cho thấy tính minh bạch của blockchain mang lại cơ hội chưa từng có để xác định và phá vỡ các mạng lưới phức tạp hỗ trợ việc né tránh lệnh trừng phạt với quy mô hàng trăm triệu đô la.”