WASHINGTON, D.C. – Ngày 8 tháng 1 năm 2025 – Giám đốc kinh tế Nhà Trắng Kevin Hassett đã tiết lộ rằng Tổng thống Donald Trump sở hữu nhiều lựa chọn thay thế đáng kể nếu Tòa án Tối cao ra phán quyết bất lợi về chính sách thuế quan của chính quyền ông vào ngày mai. Thông tin quan trọng này được công bố chỉ vài giờ trước khi tòa án cao nhất của quốc gia quyết định tính hợp hiến của các hành động thương mại của tổng thống, những chính sách đã định hình lại các mối quan hệ kinh tế toàn cầu kể từ năm 2018. Vụ kiện thuế quan của Trump tại Tòa án Tối cao đại diện cho một phép thử hiến pháp mang tính bước ngoặt với những tác động sâu rộng về quyền lực tổng thống và thương mại quốc tế.
Vụ kiện thuế quan của Trump tại Tòa án Tối cao tiến gần thời điểm quyết định
Tòa án Tối cao Hoa Kỳ sẽ đưa ra phán quyết vào lúc 3:00 chiều UTC ngày 9 tháng 1 năm 2025. Quyết định này là kết quả của nhiều năm thách thức pháp lý đối với các mức thuế được thực hiện theo Mục 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962 và Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Các chuyên gia pháp lý đã theo dõi sát sao vụ án này vì nó liên quan đến các câu hỏi cơ bản về quyền lực của tổng thống trong lĩnh vực thương mại. Hơn nữa, phán quyết có thể tạo tiền lệ ảnh hưởng đến các chính quyền tương lai bất kể đảng phái chính trị.
Kevin Hassett, Giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia Nhà Trắng, đã đưa ra bình luận trong một cuộc họp báo với các phóng viên. Ông nhấn mạnh rằng chính quyền đã chuẩn bị nhiều chiến lược dự phòng. “Tổng thống luôn thể hiện sự linh hoạt trong việc đạt được các mục tiêu kinh tế của mình,” Hassett phát biểu theo tường thuật của Walter Bloomberg. “Đội ngũ pháp lý của chúng tôi đã xác định được một số hướng đi theo luật định vẫn có thể sử dụng bất kể quyết định của Tòa án.”
Thẩm quyền đánh thuế của tổng thống dưới sự giám sát hiến pháp
Vụ kiện hiến pháp tập trung vào việc liệu Tổng thống có vượt quá quyền hạn được Quốc hội giao phó khi áp đặt thuế quan lên các đồng minh và đối tác thương mại hay không. Các học giả pháp lý đã tranh luận sâu rộng về vấn đề này kể từ khi chính quyền Trump lần đầu tiên áp thuế thép và nhôm vào tháng 3 năm 2018. Nguyên đơn, bao gồm các ngành công nghiệp bị ảnh hưởng và các đối tác thương mại, cho rằng các mức thuế này là hành động vượt thẩm quyền theo Hiến pháp.
Bối cảnh lịch sử cho thấy quyền lực thương mại của tổng thống đã phát triển đáng kể. Quốc hội đã trao ngày càng nhiều quyền tùy ý cho nhánh hành pháp thông qua các đạo luật thương mại trong nhiều thập kỷ. Tuy nhiên, việc áp dụng các quyền này bởi chính quyền hiện tại đã kiểm tra giới hạn của chúng mạnh mẽ hơn so với các chính quyền trước đó. Bảng dưới đây minh họa các điều luật thương mại chủ chốt liên quan:
| Đạo luật Mở rộng Thương mại Mục 232 | 1962 | Thuế quan vì an ninh quốc gia | Nhập khẩu thép/nhôm |
| Đạo luật Thương mại Mục 301 | 1974 | Xử lý thực tiễn không công bằng | Chuyển giao công nghệ Trung Quốc |
| Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế | 1977 | Tình trạng khẩn cấp quốc gia | Cơ sở thay thế tiềm năng |
Các chuyên gia pháp lý phân tích các khả năng phán quyết
Các giáo sư luật hiến pháp từ các trường đại học hàng đầu đã xác định ba kết quả có thể xảy ra từ Tòa án Tối cao. Thứ nhất, Tòa án có thể hoàn toàn ủng hộ quyền lực của tổng thống. Thứ hai, Tòa có thể áp đặt những giới hạn đối với các ứng dụng trong tương lai. Thứ ba, Tòa có thể vô hiệu hóa một số hành động đánh thuế cụ thể. Giáo sư Elena Martinez của Trung tâm Luật Georgetown nhận xét, “Tòa án thường thể hiện sự tôn trọng quyền lực hành pháp trong các vấn đề an ninh quốc gia, nhưng khía cạnh kinh tế khiến vụ này trở nên phức tạp đáng kể.”
Các luật sư thương mại quốc tế đã chuẩn bị cho khách hàng của họ nhiều kịch bản khác nhau. Các tập đoàn lớn với chuỗi cung ứng toàn cầu đã triển khai các kế hoạch dự phòng. Ngoài ra, các đối tác thương mại cũng xây dựng các chiến lược ứng phó. Liên minh châu Âu, Canada và Mexico từng áp dụng thuế trả đũa trong những giai đoạn trước của tranh chấp thương mại này. Do đó, họ vẫn sẵn sàng đáp lại những diễn biến mới.
Cơ chế thay thế để thực thi chính sách thương mại
Những phát biểu của Giám đốc Hassett cho thấy chính quyền đã chuẩn bị nhiều lựa chọn thay thế theo luật định. Những lựa chọn này sẽ cho phép tiếp tục theo đuổi các mục tiêu chính sách thương mại thông qua các kênh pháp lý khác nhau. Chính quyền có thể sử dụng:
- Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA): Đạo luật năm 1977 này trao cho Tổng thống quyền lực rộng lớn trong các tình trạng khẩn cấp quốc gia đã được tuyên bố
- Các luật hải quan và điều chỉnh giá trị: Cơ chế hành chính trong các quy định thương mại hiện hành
- Hành động của Quốc hội: Khả năng ban hành luật cụ thể cho phép thực hiện các biện pháp thương mại mong muốn
- Đàm phán song phương: Tiếp tục sử dụng các thỏa thuận hành pháp với các đối tác thương mại
- Các điều luật biện pháp phòng vệ thương mại khác: Luật chống bán phá giá và chống trợ cấp
Các nhà phân tích kinh tế lưu ý rằng mỗi lựa chọn thay thế đều có lợi thế và hạn chế riêng. Chẳng hạn, quyền lực theo IEEPA cần có tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia. Tuy nhiên, những tuyên bố như vậy lại phải đối mặt với các thử thách pháp lý và xem xét chính trị riêng. Điều chỉnh hải quan có thể cung cấp những phương án kỹ thuật, ít gây tranh cãi hơn. Trong khi đó, hành động của Quốc hội đòi hỏi sự hợp tác lập pháp vào năm bầu cử.
Tác động kinh tế toàn cầu của quyết định sắp tới
Thị trường quốc tế đã thể hiện sự biến động trong thời gian chờ đợi phán quyết của Tòa án Tối cao. Các chỉ số chứng khoán lớn đã dao động khi nhà đầu tư đánh giá những kết quả có thể xảy ra. Thị trường tiền tệ cũng phản ánh sự bất định về các mối quan hệ thương mại trong tương lai. Các tập đoàn đa quốc gia với chuỗi cung ứng phức tạp đã triển khai các chiến lược phòng ngừa cho nhiều kịch bản khác nhau.
Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) đã theo sát vụ kiện này. Cơ quan thương mại toàn cầu này từng ra phán quyết chống lại một số mức thuế của Hoa Kỳ vào năm 2022. Tuy nhiên, chính quyền Trump đã phản đối các kết luận đó. Nếu Tòa án Tối cao ra phán quyết chống lại quyền lực của tổng thống, vị thế của WTO có thể được củng cố trong các tranh chấp tương lai. Ngược lại, một phán quyết thuận lợi có thể khuyến khích Hoa Kỳ và các quốc gia khác tiếp tục các hành động thương mại đơn phương.
Các nhà kinh tế thương mại đã công bố nhiều phân tích sâu rộng về các tác động tiềm năng. Tiến sĩ Michael Chen của Viện Kinh tế Quốc tế Peterson giải thích, “Tác động kinh tế trực tiếp của các mức thuế này là có thể đo lường nhưng ở mức vừa phải. Tuy nhiên, sự bất định mà chúng gây ra có khả năng làm hại gián tiếp tới đầu tư và kế hoạch hóa nhiều hơn.” Nghiên cứu của ông chỉ ra rằng sự bất ổn về chính sách thương mại có thể giảm đầu tư kinh doanh đi 1-2% mỗi năm.
Tiền lệ lịch sử về quyền lực đánh thuế của tổng thống
Các chính quyền trước đây đã sử dụng nhiều quyền lực thương mại với cách tiếp cận khác nhau. Tổng thống George W. Bush áp thuế thép năm 2002 theo biện pháp bảo vệ Mục 201. Các mức thuế này đã bị WTO thách thức và cuối cùng bị gỡ bỏ. Tổng thống Barack Obama sử dụng các biện pháp phòng vệ thương mại rộng rãi, đặc biệt là chống lại lốp xe Trung Quốc năm 2009. Tuy nhiên, chính quyền Trump đã áp dụng các công cụ này rộng rãi hơn và đối với nhiều đối tác thương mại hơn.
Khía cạnh hiến pháp làm tăng sự phức tạp chưa từng có. Trong khi tòa án từng xem xét các hành động thương mại cụ thể trước đây, họ hiếm khi giải quyết các câu hỏi hiến pháp căn bản như hiện nay tại Tòa án Tối cao. Các nhà sử học pháp lý lưu ý rằng Tòa thường ủng hộ sự ủy quyền của Quốc hội cho nhánh hành pháp. Vụ kiện này có thể kiểm tra xem sự ủng hộ đó có giới hạn không khi tác động kinh tế đạt tới một ngưỡng nhất định.
Khía cạnh chính trị và các cân nhắc trong năm bầu cử
Thời điểm ra phán quyết của Tòa án Tối cao đặt quyết định này vào đúng lịch chính trị năm 2025. Chính sách thương mại đã nổi lên như một vấn đề then chốt trong các cuộc bầu cử gần đây. Cả hai đảng lớn đều phát triển những cách tiếp cận riêng về thương mại quốc tế. Do đó, phán quyết có thể ảnh hưởng đến các cuộc tranh luận chính sách trong suốt chu kỳ bầu cử.
Nghiên cứu dư luận cho thấy quan điểm chia rẽ về chính sách thuế quan. Một số khảo sát cho thấy sự ủng hộ đối với việc bảo vệ các ngành công nghiệp trong nước. Các khảo sát khác lại thể hiện lo ngại về giá tiêu dùng và quan hệ thương mại. Phản ứng chính trị với quyết định của Tòa có khả năng sẽ phản ánh sự chia rẽ này. Các lãnh đạo Quốc hội đã chuẩn bị phát biểu cho các tình huống khác nhau.
Các chuyên gia quan hệ quốc tế lưu ý các cân nhắc ngoại giao. Các đối tác thương mại đã tiến hành thảo luận hậu trường với các quan chức chính quyền. Những cuộc trao đổi này đã đề cập đến các kịch bản tiềm năng sau phán quyết của Tòa. Một số nhà ngoại giao hy vọng sẽ có mối quan hệ thương mại dự đoán được hơn bất kể kết quả pháp lý ra sao.
Kết luận
Vụ kiện thuế quan của Trump tại Tòa án Tối cao là một thời điểm bước ngoặt đối với quyền lực tổng thống và chính sách thương mại. Giám đốc kinh tế Nhà Trắng Kevin Hassett đã xác nhận rằng có các cơ chế thay thế nếu Tòa ra phán quyết bất lợi. Những kế hoạch dự phòng này thể hiện sự sẵn sàng của chính quyền cho nhiều kết quả pháp lý khác nhau. Quyết định sẽ thiết lập tiền lệ quan trọng liên quan đến quyền lực hành pháp trong các vấn đề thương mại. Ngoài ra, nó sẽ ảnh hưởng đến các mối quan hệ kinh tế toàn cầu và các tranh luận chính trị trong nước. Khi Tòa án Tối cao chuẩn bị ra phán quyết, doanh nghiệp, đối tác thương mại và các nhà hoạch định chính sách đều đang chờ đợi sự làm rõ về giới hạn quyền lực thương mại của tổng thống.
Câu hỏi thường gặp
Q1: Những loại thuế quan cụ thể nào đang bị thách thức trước Tòa án Tối cao?
Vụ kiện chủ yếu liên quan đến các mức thuế được áp dụng theo Mục 232 (an ninh quốc gia) đối với nhập khẩu thép và nhôm, cũng như Mục 301 (thực tiễn không công bằng) nhắm vào chính sách chuyển giao công nghệ của Trung Quốc. Những mức thuế này đã ảnh hưởng đến hàng tỷ đô la thương mại kể từ năm 2018.
Q2: Những lựa chọn thay thế nào chính quyền Trump có thể sử dụng nếu Tòa án Tối cao phán quyết chống lại các mức thuế này?
Theo các quan chức Nhà Trắng, các lựa chọn thay thế có thể bao gồm sử dụng Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế, điều chỉnh giá trị hải quan, tìm kiếm sự cho phép của Quốc hội, theo đuổi các thỏa thuận song phương hoặc áp dụng các điều luật phòng vệ thương mại khác như thuế chống bán phá giá.
Q3: Phán quyết của Tòa án Tối cao này có thể ảnh hưởng như thế nào đến các mối quan hệ thương mại quốc tế?
Phán quyết có thể củng cố các tổ chức thương mại đa phương như WTO nếu giới hạn các hành động đơn phương, hoặc khuyến khích cách tiếp cận tương tự của các quốc gia khác nếu ủng hộ quyền lực tổng thống rộng rãi. Các đối tác thương mại đã chuẩn bị các phản ứng cho cả hai kịch bản.
Q4: Tiền lệ lịch sử nào tồn tại đối với quyền lực đánh thuế của tổng thống?
Các tổng thống trước đã sử dụng nhiều quyền lực thương mại khác nhau, nhưng chính quyền Trump đã áp dụng chúng rộng hơn. Thuế thép năm 2002 của Tổng thống Bush và thuế lốp xe năm 2009 của Tổng thống Obama đều bị thách thức nhưng chưa từng bị xem xét ở mức độ hiến pháp như lần này.
Q5: Khi nào Tòa án Tối cao sẽ ra phán quyết và công chúng có thể tiếp cận kết quả ở đâu?
Tòa sẽ đưa ra quyết định vào lúc 3:00 chiều UTC ngày 9 tháng 1 năm 2025. Phán quyết sẽ được công bố ngay lập tức trên trang web chính thức của Tòa án Tối cao và qua các hãng tin lớn đưa tin về sự kiện này.
