WASHINGTON, D.C., Tháng 1 năm 2025 – Tòa án Tối cao Hoa Kỳ hiện đang chuẩn bị đưa ra phán quyết mang tính bước ngoặt vào ngày 14 tháng 1 năm 2025 liên quan đến các chính sách thuế quan được ban hành trong nhiệm kỳ của Trump, một quyết định mang lại hậu quả sâu rộng đối với luật thương mại Mỹ và bối cảnh kinh tế toàn cầu. Phán quyết được mong đợi này diễn ra sau khi thông báo dự kiến trước đó vào ngày 9 tháng 1 bị hủy bỏ bất ngờ, làm tăng sự chú ý vào một trong những lần xem xét chính sách thương mại quan trọng nhất trong lịch sử gần đây.
Vụ án thuế quan của Trump tại Tòa án Tối cao đạt đỉnh điểm
Quyết định sắp tới của Tòa án Tối cao đánh dấu cao trào của một cuộc chiến pháp lý kéo dài về quyền hạn được sử dụng để áp đặt các mức thuế quan rộng rãi dưới thời chính quyền trước. Trọng tâm của vụ án là Mục 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962, cho phép tổng thống viện dẫn dựa trên lý do an ninh quốc gia. Chính quyền Trump đã tận dụng quy định này để áp thuế lên thép và nhôm nhập khẩu từ nhiều quốc gia, bao gồm cả đồng minh. Kết quả là, các ngành công nghiệp và đối tác thương mại bị ảnh hưởng đã khởi kiện, cho rằng việc áp dụng này quá rộng và không được biện minh hợp lý.
Các chuyên gia pháp lý xem đây là phép thử quan trọng đối với quyền lực hành pháp trong lĩnh vực thương mại. Một phán quyết có thể củng cố quyền tự quyết của tổng thống trong việc định nghĩa an ninh quốc gia theo khía cạnh kinh tế, hoặc đặt ra những giới hạn mới, từ đó định hình lại chính sách thương mại trong tương lai. Việc Tòa án xem xét diễn ra trong bối cảnh các cuộc tranh luận về khả năng phục hồi chuỗi cung ứng và sản xuất trong nước vẫn đang tiếp diễn. Hơn nữa, môi trường thương mại toàn cầu vẫn tiếp tục chịu ảnh hưởng dây chuyền từ các chính sách này nhiều năm sau khi chúng được thực hiện.
Bối cảnh và Hành trình pháp lý đến ngày 14 tháng 1
Hành trình pháp lý đến phán quyết ngày 14 tháng 1 bắt đầu từ các mức thuế quan được công bố lần đầu vào tháng 3 năm 2018. Bộ Thương mại đã tiến hành điều tra và kết luận rằng nhập khẩu thép và nhôm đe dọa làm suy giảm an ninh quốc gia. Dựa trên những phát hiện này, Tổng thống Trump đã ban hành các tuyên bố áp thuế 25% đối với thép và 10% đối với nhôm nhập khẩu từ hầu hết các quốc gia. Một số quốc gia đã đàm phán được miễn trừ, nhưng việc áp dụng rộng rãi đã khiến các vụ kiện diễn ra ngay lập tức.
Các tòa án cấp dưới đã đưa ra các phán quyết trái chiều, tạo ra sự bất định pháp lý khiến Tòa án Tối cao phải can thiệp. Tòa án đã đồng ý xem xét các vụ kiện được hợp nhất nhằm giải quyết các câu hỏi cơ bản về diễn giải pháp luật và phân chia quyền lực. Việc hoãn từ ngày 9 tháng 1 sang ngày 14 tháng 1, được Walter Bloomberg đưa tin, là điều không hiếm gặp đối với các phán quyết lớn và cho phép quá trình thảo luận cuối cùng. Thời gian này nhấn mạnh sự phức tạp và tầm quan trọng của các vấn đề pháp lý đang được xem xét.
- Tháng 3/2018: Công bố mức thuế ban đầu đối với thép và nhôm theo thẩm quyền của Mục 232.
- 2019-2023: Nhiều tòa phúc thẩm đưa ra các phán quyết trái ngược về tính hợp pháp của các mức thuế này.
- Tháng 6/2024: Tòa án Tối cao đồng ý xét xử vụ kiện hợp nhất.
- Tháng 10/2024: Trình bày tranh luận miệng trước các thẩm phán.
- Ngày 9/1/2025: Ngày dự kiến công bố phán quyết ban đầu bị hủy bỏ.
- Ngày 14/1/2025: Ngày mới được ấn định cho phán quyết của Tòa án Tối cao.
Phân tích chuyên gia về các khả năng kết quả
Các học giả luật hiến pháp nhấn mạnh khả năng phán quyết này tạo ra một tiền lệ lâu dài. “Vụ án này không chỉ là về thuế quan,” Tiến sĩ Eleanor Vance, giáo sư luật thương mại tại Đại học Georgetown giải thích. “Nó nhằm làm rõ ranh giới quyền lực tổng thống theo một đạo luật hầu như không thay đổi trong hơn sáu thập kỷ. Tòa án cần cân bằng giữa các đặc quyền an ninh quốc gia với ý định của quốc hội và thực tế thương mại toàn cầu hóa.” Phân tích của bà phản ánh tính chất quan trọng của việc xét xử tư pháp này.
Các nhà phân tích kinh tế dự báo tác động đa dạng tùy thuộc vào hướng đi của phán quyết. Nếu quyền áp thuế được xác nhận, các chính quyền tương lai có thể tiếp tục thực hiện các biện pháp thương mại đơn phương tương tự. Ngược lại, phán quyết hạn chế Mục 232 có thể khuyến khích quay trở lại các cuộc đàm phán thương mại đa phương hơn. Các ngành công nghiệp từ sản xuất ô tô đến xây dựng đang theo dõi sát sao, khi chi phí nguyên vật liệu và chiến lược chuỗi cung ứng đều phụ thuộc vào kết quả này. Phán quyết cũng sẽ tác động đến các cuộc đàm phán thương mại đang diễn ra với Liên minh châu Âu và các đối tác châu Á.
Tác động kinh tế toàn cầu và trong nước
Quyết định của Tòa án Tối cao sẽ có ảnh hưởng sâu rộng đến các thị trường quốc tế và ngành công nghiệp nội địa. Ban đầu, các mức thuế nhằm thúc đẩy sản xuất thép và nhôm trong nước. Dữ liệu từ Ủy ban Thương mại Quốc tế cho thấy kết quả không đồng nhất: một số nhà sản xuất trong nước tăng công suất sử dụng, trong khi các nhà sản xuất hạ nguồn phải đối mặt với chi phí đầu vào cao hơn. Viện Peterson về Kinh tế Quốc tế ước tính các mức thuế này đã dẫn đến mất việc làm ròng ở các lĩnh vực sử dụng kim loại, cho thấy sự đánh đổi phức tạp của chính sách này.
Trên toàn cầu, các đối tác thương mại đã áp trả đũa bằng thuế đối với hàng hóa nông sản và sản xuất của Mỹ, gây ra các tranh chấp thương mại nhỏ. Một phán quyết của Tòa án Tối cao chống lại các mức thuế này có thể dẫn đến các yêu cầu dỡ bỏ các biện pháp trả đũa, giúp giảm căng thẳng. Tuy nhiên, một phán quyết ủng hộ chính quyền có thể cho thấy Mỹ sẽ tiếp tục sử dụng các công cụ thương mại một cách quyết liệt, ảnh hưởng đến quan hệ ngoại giao. Quyết định này đến vào thời điểm các quốc gia đang đánh giá lại sự phụ thuộc thương mại và an ninh kinh tế, khiến sự chỉ đạo của Tòa án trở nên vô cùng kịp thời.
| Thay đổi khối lượng nhập khẩu của Mỹ | -12% | -8% |
| Thay đổi sản xuất trong nước | +5% | +3% |
| Ước tính tăng chi phí tiêu dùng | $9,1 Tỷ | $3,5 Tỷ |
| Thuế trả đũa đối với nhà xuất khẩu Mỹ | $7,5 Tỷ (Hàng hóa) | $2,8 Tỷ (Hàng hóa) |
Kết luận
Phán quyết của Tòa án Tối cao về thuế quan Trump vào ngày 14 tháng 1 đại diện cho một dấu mốc quan trọng đối với chính sách thương mại và luật hiến pháp Hoa Kỳ. Quyết định này sẽ làm sáng tỏ quan trọng về quyền hạn của tổng thống, ảnh hưởng trực tiếp đến nhiều ngành công nghiệp và gửi tín hiệu rõ ràng đến các đối tác thương mại quốc tế. Bất kể kết quả cụ thể ra sao, phán quyết này sẽ định hình khuôn khổ cho các hành động thương mại của Mỹ trong nhiều năm tới. Tất cả các bên liên quan hiện đang chờ đợi lời cuối cùng từ Tòa án, điều này sẽ khép lại một chương chính sách gây tranh cãi, đồng thời chắc chắn mở ra những tranh luận mới về giao điểm giữa kinh tế, an ninh và quyền lực hành pháp.
Câu hỏi thường gặp
Q1: Tòa án Tối cao thực sự đang phán quyết điều gì liên quan đến thuế quan Trump?
Tòa án đang phán quyết về tính hợp pháp và phạm vi quyền hạn của tổng thống được sử dụng để áp thuế lên thép và nhôm nhập khẩu theo Mục 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962, dựa trên lý do an ninh quốc gia.
Q2: Tại sao ngày công bố quyết định ban đầu 9 tháng 1 lại bị hủy bỏ?
Mặc dù Tòa án thường không bình luận về lịch trình, các chuyên gia pháp lý lưu ý rằng việc hoãn phút chót đối với các phán quyết lớn không phải là điều bất thường và cho phép các thẩm phán có thêm thời gian để cân nhắc và soạn thảo ý kiến cuối cùng.
Q3: Những khả năng kết quả nào có thể xảy ra đối với phán quyết này của Tòa án Tối cao?
Tòa án có thể giữ nguyên việc sử dụng rộng rãi thẩm quyền của Mục 232 của chính quyền, bác bỏ các mức thuế được áp dụng cụ thể, hoặc đưa ra một phán quyết tinh tế hơn nhằm xác định lại giới hạn của “an ninh quốc gia” trong bối cảnh thương mại, từ đó tạo ra tiền lệ mới.
Q4: Quyết định này sẽ ảnh hưởng như thế nào đến người tiêu dùng và doanh nghiệp thông thường?
Một phán quyết giữ nguyên các mức thuế có thể khiến giá các sản phẩm sử dụng thép và nhôm, từ ô tô đến thiết bị gia dụng, tiếp tục cao. Một phán quyết chống lại chúng có thể giảm chi phí đầu vào cho các nhà sản xuất nhưng gây áp lực lên các nhà sản xuất kim loại trong nước, ảnh hưởng đến việc làm và đầu tư liên quan.
Q5: Phán quyết này có ảnh hưởng gì đến thuế quan đối với hàng hóa Trung Quốc được áp dụng theo các luật khác không?
Không, vụ án cụ thể này liên quan đến thuế quan theo Mục 232 đối với thép và nhôm, chủ yếu từ các đồng minh. Thuế quan đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc chủ yếu được áp dụng theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, nhằm giải quyết các hành vi thương mại không công bằng, và chịu sự điều chỉnh bởi các khung pháp lý riêng biệt.
