CEO này đã sa thải gần 80% nhân viên vì không tiếp cận AI đủ nhanh. Hai năm sau, ông ấy cho biết mình vẫn sẽ đưa ra quyết định như vậy.

Sự chuyển đổi AI táo bạo của IgniteTech: Một canh bạc lãnh đạo

Eric Vaughan, Giám đốc điều hành của công ty phần mềm doanh nghiệp hàng đầu IgniteTech, đã thực hiện một bước đi mang tính quyết định sự nghiệp khi nhận ra tác động sâu rộng của AI sinh tạo vào đầu năm 2023. Nhìn nhận AI như một bước chuyển mình căn bản, Vaughan nhận ra đội ngũ của mình chưa thực sự sẵn sàng để đón nhận hướng đi mới này. Đáp lại, ông đã tiến hành một cuộc cải tổ mạnh mẽ, thay thế gần 80% lực lượng lao động chỉ trong vòng một năm, theo dữ liệu được Fortune xem xét.

Trong suốt năm 2023 và đầu năm 2024, IgniteTech chứng kiến những thay đổi nhân sự lớn, với hàng trăm nhân viên rời đi—dù Vaughan từ chối tiết lộ con số chính xác. Ông mô tả quá trình này là cực kỳ khó khăn, nhấn mạnh rằng thay đổi tư duy còn khó hơn việc tiếp thu kiến thức mới. Dù đối mặt với nhiều khó khăn, Vaughan vẫn giữ vững quyết định của mình, tin rằng điều đó là cần thiết cho tương lai của công ty.

Vaughan nhận thấy nhu cầu thay đổi cấp bách ở nơi mà người khác chỉ thấy cơ hội. Ông tin rằng nếu không thích nghi với AI, ngay cả những công ty lớn nhất cũng có thể gặp nguy. Trong một động thái quyết đoán, ông đã phát biểu trước đội ngũ làm việc từ xa toàn cầu, công bố rằng AI sẽ trở thành trọng tâm của mọi hoạt động. Nhân viên được cung cấp tài nguyên, đào tạo, hoàn trả chi phí cho công cụ và khóa học AI, đồng thời các chuyên gia bên ngoài được mời vào để thúc đẩy sự hứng thú với công nghệ này.

Thứ Hai tại IgniteTech được gọi là "AI Mondays", khi toàn bộ nhân viên—bất kể phòng ban—dành trọn ngày để làm việc với các dự án AI. Những công việc thường nhật và cuộc gọi khách hàng được gác lại để ưu tiên đổi mới và học hỏi. Vaughan giải thích rằng xây dựng văn hóa mới này là then chốt cho sự chuyển đổi của công ty.

Dù dành tới 20% quỹ lương cho sáng kiến học tập toàn công ty, nỗ lực này lại vấp phải sự phản kháng rộng rãi, thậm chí là phá hoại. Vaughan phát hiện rằng việc tạo dựng niềm tin thực sự vào hướng đi mới còn khó khăn hơn nhiều so với chỉ đào tạo kỹ năng.

Đối mặt với sự phản kháng: Khía cạnh con người trong việc ứng dụng AI

Vaughan kể lại rằng sự phản kháng mạnh mẽ nhất thường đến từ bộ phận kỹ thuật, những người hoài nghi về khả năng của AI, trong khi nhóm bán hàng và marketing lại dễ chấp nhận thay đổi hơn. Xu hướng này phù hợp với phát hiện của Báo cáo Ứng dụng AI Doanh nghiệp 2025 của Writer, cho thấy cứ ba nhân viên thì có một người thừa nhận từng chủ động phá hoại sáng kiến AI của tổ chức—con số này lên tới 41% ở thế hệ millennials và Gen Z. Sự phản kháng này thể hiện ở việc từ chối sử dụng công cụ AI, tạo ra kết quả kém chất lượng hoặc bỏ qua đào tạo, thường xuất phát từ lo ngại về an ninh việc làm hoặc bất mãn với công nghệ và chiến lược lãnh đạo.

Giám đốc Chiến lược của Writer, Kevin Chung, nhấn mạnh rằng sự phản kháng này ít liên quan đến nỗi sợ công nghệ mà nhiều hơn ở sự thất vọng với công cụ kém hiệu quả và định hướng không rõ ràng. Nhiều nhân viên, ông lưu ý, mất niềm tin vào tầm nhìn của tổ chức và tự phát triển giải pháp riêng, dẫn đến vấn đề "shadow IT" khó kiểm soát.

Vaughan nhận ra rằng thay đổi không thể áp đặt lên những người không có niềm tin. Cuối cùng, IgniteTech chuyển hướng tập trung tuyển dụng "chuyên gia đổi mới AI" cho mọi phòng ban, khẳng định rằng niềm tin vào sứ mệnh quan trọng ngang kỹ năng chuyên môn. Giai đoạn chuyển giao đầy biến động, công ty tái tổ chức hoàn toàn dưới sự dẫn dắt của các nhân sự mới, bao gồm Giám đốc AI Thibault Bridel-Bertomeu. Tất cả các phòng ban đều được tổ chức lại để báo cáo trực tiếp cho tổ chức AI, giúp tối ưu hóa nỗ lực và tăng cường chia sẻ kiến thức.

Cách tiếp cận tập trung này đã giải quyết các thách thức phổ biến trong ứng dụng AI, như các dự án rời rạc và nhân viên phải tự mình khám phá AI sinh tạo—một vấn đề mà 71% lãnh đạo cấp cao trong khảo sát của Writer từng gặp phải.

Chuyển đổi và kết quả: Giá trị và phần thưởng của sự thay đổi

Cuộc chuyển đổi mạnh mẽ của IgniteTech đã mang lại những kết quả rõ rệt. Đến cuối năm 2024, công ty đã giới thiệu hai giải pháp AI đang chờ cấp bằng sáng chế, bao gồm Eloquens AI—nền tảng quản lý email tự động—với một đội ngũ hoàn toàn mới được xây dựng lại.

Về tài chính, IgniteTech vẫn duy trì sức mạnh, với Vaughan báo cáo doanh thu đạt chín con số và biên lợi nhuận EBITDA gần 75% cho năm 2024. Công ty cũng hoàn tất thương vụ mua lại Khoros trong giai đoạn này.

Vaughan nhấn mạnh sự linh hoạt mới đạt được của công ty, ghi nhận rằng các sản phẩm mới có thể phát triển và tung ra thị trường chỉ trong bốn ngày—một tốc độ trước đây không tưởng. Đến đầu năm 2026, IgniteTech đang tích cực mở rộng đội ngũ, tuyển dụng chuyên gia AI trên toàn cầu cho mọi hoạt động kinh doanh.

Trải nghiệm của Vaughan là một nghiên cứu điển hình về thách thức và phần thưởng của sự thay đổi tổ chức táo bạo. Cách tiếp cận không khoan nhượng của ông đã giải quyết nhiều vấn đề được nêu ra trong khảo sát của Writer, bao gồm thiếu chiến lược, đầu tư không đủ và nhu cầu về nhân tố nội bộ thúc đẩy ứng dụng AI.

Bài học thực tế: Đào tạo lại hay thay thế?

Hành trình của IgniteTech không phải là duy nhất. Joshua Wöhle, Giám đốc điều hành Mindstone—công ty chuyên đào tạo kỹ năng AI—đã so sánh cách tiếp cận của Vaughan với các tổ chức khác trên chương trình BBC Business Today. Ông lấy Ikea làm ví dụ về đào tạo lại thành công, trong khi Klarna, sau khi giảm nhân sự hỗ trợ khách hàng để ưu tiên AI, lại phải tuyển lại cho các vị trí tương tự.

Klarna làm rõ rằng họ không sa thải nhân viên mà chuyển công việc sang các nhà cung cấp dịch vụ thuê ngoài, những người đã bố trí lại nhân viên khi AI làm giảm khối lượng công việc. Hiện tại, công ty kết hợp giữa các chuyên viên hỗ trợ khách hàng được đào tạo cao với AI để cung cấp dịch vụ tốt hơn.

Wöhle chia sẻ rằng một số công ty yêu cầu nhân viên dành ngày cụ thể để đào tạo AI, những ai không tham gia sẽ phải rời đi. Ông cho rằng với tốc độ thay đổi nhanh chóng hiện nay, việc chia tay những người không sẵn sàng thích nghi đôi khi lại là nhân văn hơn. Sau khi đào tạo hàng nghìn người, ông nhận thấy hầu hết đều chống lại việc học trừ khi thực sự cần thiết.

Ông cho rằng phần lớn sự hoài nghi của lực lượng lao động bắt nguồn từ các xu hướng công nghệ trước đây—như NFT và blockchain—đã không đáp ứng được kỳ vọng. Nhiều nhân viên gặp khó khăn trong việc hình dung AI sẽ phù hợp với quy trình công việc hiện tại, dẫn tới sự phản kháng cho đến khi họ tận mắt chứng kiến lợi ích.

Ikea cũng đồng tình với quan điểm này, cho biết chiến lược AI của họ tập trung vào việc nâng cao giá trị công việc thay vì thay thế nhân sự, giúp nhân viên tập trung vào các nhiệm vụ ý nghĩa hơn.

Báo cáo của Writer phát hiện rằng các công ty có chiến lược AI rõ ràng và đầu tư mạnh mẽ đạt hiệu quả vượt trội so với đối thủ. Tuy nhiên, như trải nghiệm của Vaughan đã cho thấy, đầu tư thôi là chưa đủ—xây dựng một văn hóa tin tưởng và gắn kết là điều thiết yếu.

Nhìn về phía trước: Tốc độ không ngừng của AI

Đến đầu năm 2026, các cuộc họp toàn công ty của IgniteTech đã chuyển từ việc rà soát các chỉ số sang giới thiệu các đổi mới mới. Vaughan nhấn mạnh rằng, bất chấp những thay đổi sâu rộng, ông không xem mình là người đi trước thời đại. Sự phát triển nhanh chóng của AI đòi hỏi phải học hỏi và thích nghi liên tục để duy trì sức cạnh tranh.

Vaughan hoàn toàn chắc chắn về cách tiếp cận của mình: ông thà chịu khó khăn trong việc tái thiết còn hơn để công ty trở nên lỗi thời. Ông xem sự chuyển đổi này không chỉ là một thay đổi về công nghệ, mà còn là sự thay đổi căn bản về văn hóa và hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo người khác không nên đi theo con đường thay thế phần lớn lực lượng lao động như ông, bởi đây là một thử thách vô cùng lớn.

Cuối cùng, Vaughan tin rằng sự thống nhất về mục tiêu là yếu tố then chốt—mọi người cần cùng chung tay hướng tới mục tiêu chung mới có thể thành công.

Đọc thêm về AI tại nơi làm việc

• AI đang thúc đẩy năng suất: Khám phá lý do tại sao một số nhân viên lại cảm thấy mất mát giữa hiệu quả ngày càng tăng.
• Ứng dụng AI không phải là cách dễ dàng để cắt giảm nhân sự: Nhận định từ một giáo sư Wharton về sự phức tạp của việc triển khai AI tại nơi làm việc.
• Sa thải vì AI ngày càng giống như một câu chuyện hư cấu doanh nghiệp: Oxford Economics phân tích thực tế đằng sau những thay đổi nhân sự liên quan tới AI.

Bài viết này được đăng lần đầu trên Fortune.com.