Factbox-Làm thế nào sự độc lập trở thành tiêu chuẩn cho các ngân hàng trung ương toàn cầu

LONDON, ngày 13 tháng 1 (Reuters) - Quyết định của chính quyền Trump mở cuộc điều tra hình sự đối với người đứng đầu Cục Dự trữ Liên bang đã làm gia tăng lo ngại về tính độc lập của ngân hàng trung ương Hoa Kỳ, cơ quan hoạch định chính sách hàng đầu cho nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Tổng thống Donald Trump đã chỉ trích Fed và chủ tịch của nó, Jerome Powell, vì không hạ lãi suất đủ nhanh.

Các quan chức cấp cao từ các ngân hàng trung ương khác đã ủng hộ Powell vào thứ Ba, nói trong một tuyên bố rằng "tính độc lập của ngân hàng trung ương là nền tảng của sự ổn định giá cả, tài chính và kinh tế vì lợi ích của các công dân mà chúng tôi phục vụ".

Dưới đây là tóm tắt về cách tính độc lập đã trở thành yếu tố then chốt trong cách các ngân hàng trung ương trên thế giới điều hành nền kinh tế của họ.

FED DẪN ĐẦU

Cục Dự trữ Liên bang đã được trao quyền độc lập về hoạt động vào năm 1951, sau khi lạm phát tăng cao phơi bày giới hạn của chính sách tiền tệ được thiết kế để giảm chi phí vay mượn trong Thế chiến thứ hai.

Mặc dù Fed là người tiên phong ở nhiều khía cạnh, nhưng phải đến 25 năm sau, nó mới hoàn toàn thoát khỏi sự can thiệp chính trị trong việc thiết lập lãi suất.

Áp lực từ cựu tổng thống Richard Nixon nhằm giữ chi phí vay mượn ở mức thấp trước chiến dịch tái cử năm 1972 của ông được coi là một yếu tố góp phần, cùng với sự tăng vọt của giá dầu, dẫn đến làn sóng lạm phát tăng cao vào cuối thập kỷ đó.

LẠM PHÁT CAO - HỆ THỐNG MỚI

Sau khi chịu những thiệt hại do lạm phát cao vào những năm 1970 và đầu những năm 1980, các chính phủ trên toàn thế giới đã xem xét các cách thức mới để điều hành nền kinh tế của mình.

Nhiều quốc gia đã tước quyền kiểm soát các quyết định về lãi suất khỏi tay các chính trị gia và giao cho các quan chức chịu trách nhiệm giữ cho lạm phát ở mức thấp.

Theo Ngân hàng Trung ương Anh, đến cuối thế kỷ 20, 80-90% các ngân hàng trung ương trên thế giới đã có quyền độc lập trong hoạt động.

TÍNH ĐỘC LẬP - NÓ CÓ HIỆU QUẢ KHÔNG?

Một phần thành công của lạm phát thấp trong phần lớn 30 năm qua là nhờ các yếu tố khác, như sự xuất hiện của Trung Quốc và các quốc gia xuất khẩu khác với hàng hóa giá rẻ giúp kiềm chế giá cả.

Tuy nhiên, các nhà học thuật đã nhiều lần liên hệ mức độ và sự biến động của lạm phát với mức độ độc lập của ngân hàng trung ương trên nhiều quốc gia, củng cố vị trí của nó như một nguyên lý chủ chốt trong hoạch định chính sách những thập kỷ gần đây.

Tại Anh, sự không chắc chắn về lạm phát đã giảm khoảng bốn lần sau khi BoE trở nên độc lập vào năm 1997 so với 20 năm trước đó, theo cựu kinh tế trưởng của BoE Andy Haldane phát biểu vào năm 2020.

THÁCH THỨC TỪ KHỦNG HOẢNG

Sự ủng hộ rộng rãi đối với ngân hàng trung ương độc lập đã bị thử thách trong cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2007-09, vốn có liên quan đến những sơ suất của các ngân hàng trung ương và các cơ quan quản lý khác chịu trách nhiệm giám sát rủi ro trong hệ thống ngân hàng.