Trong một sự thay đổi lớn về kinh tế mạng xã hội, X đã thực hiện một cuộc cải tổ toàn diện chính sách API, thay đổi cơ bản cách các ứng dụng bên thứ ba tương tác với nền tảng của mình, đặc biệt nhắm mục tiêu và cấm các ứng dụng thưởng cho người dùng khi đăng nội dung — động thái này đã làm chấn động thị trường tiền mã hóa và cộng đồng nhà phát triển trên toàn thế giới vào đầu năm 2025.
Cải tổ Chính sách API của X Nhắm vào Hệ sinh thái InfoFi
X, nền tảng mạng xã hội trước đây được biết đến với tên gọi Twitter, đã công bố thay đổi toàn diện chính sách API thông qua Trưởng bộ phận Sản phẩm Nikita Bier. Nền tảng này rõ ràng cấm các ứng dụng “InfoFi” — kết hợp của “Information” (Thông tin) và “Finance” (Tài chính) — những ứng dụng cung cấp động lực tài chính cho các bài đăng và sự tương tác của người dùng. Do đó, X đã ngay lập tức thu hồi quyền truy cập API đối với các ứng dụng này. Quyết định chiến lược này là động thái cứng rắn nhất của nền tảng nhằm chống lại spam và thao túng nội dung tự động kể từ khi Elon Musk tiếp quản. Sự thay đổi chính sách này diễn ra sau nhiều tháng lo ngại về việc tương tác giả tạo làm méo mó các chỉ số nền tảng và trải nghiệm người dùng. Các giám đốc điều hành của nền tảng đã ghi nhận sự gia tăng về lượng nội dung chất lượng thấp gắn liền trực tiếp với các cơ chế thưởng tài chính.
Các nhà phân tích trong ngành nhận định hành động này phù hợp với xu hướng quản trị nền tảng rộng lớn hơn hướng tới tương tác xác thực. Các mạng xã hội lớn đã dần hạn chế các công cụ đăng bài và tương tác tự động trong suốt năm 2024. Tuy nhiên, việc X hoàn toàn cấm đăng bài có thưởng tài chính đã thiết lập một tiền lệ mới trong việc thực thi chính sách nền tảng. Thời điểm này trùng hợp với sự giám sát ngày càng tăng của các nhà quản lý đối với vai trò của mạng xã hội trong thị trường tài chính và hệ sinh thái thông tin toàn cầu. Các yêu cầu tuân thủ Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số của Liên minh Châu Âu và các hướng dẫn của Ủy ban Thương mại Liên bang Hoa Kỳ đều đã ảnh hưởng đáng kể đến sự phát triển chính sách nền tảng.
Ảnh hưởng Thị trường Ngay lập tức và Phản ứng của Tiền mã hóa
Thông báo này đã gây ra phản ứng tức thì trên toàn bộ lĩnh vực tiền mã hóa. KAITO, một dự án nổi bật trong hệ sinh thái InfoFi, đã trải qua cú sụt giá hơn 14% chỉ trong vài giờ sau khi có thông báo chính sách mới. Dữ liệu thị trường từ CoinGecko và CoinMarketCap xác nhận sự sụt giảm mạnh này diễn ra vào giờ giao dịch cao điểm. Ngoài ra, CookieDAO (COOKIE) đã thông báo sẽ chấm dứt dịch vụ “Snaps” — một tính năng đo lường và thưởng cho ảnh hưởng của các influencer bằng đơn vị riêng. Việc dừng dịch vụ này ảnh hưởng đến hàng ngàn nhà sáng tạo nội dung từng dựa vào Snaps để tăng thu nhập.
Công ty phân tích blockchain Chainalysis báo cáo khối lượng giao dịch bất thường trên nhiều token liên quan đến InfoFi sau thông báo. Lĩnh vực mạng xã hội phi tập trung rộng lớn hơn cũng ghi nhận sự sụt giảm có liên quan, dù không nghiêm trọng như sự sụp đổ cụ thể của KAITO. Các nhà phân tích thị trường cho rằng mức độ ảnh hưởng khác biệt này xuất phát từ mức độ phụ thuộc vào nền tảng khác nhau giữa các dự án. Một số ứng dụng InfoFi vẫn duy trì được một phần chức năng nhờ nguồn dữ liệu thay thế, trong khi một số khác phải ngừng hoạt động hoàn toàn. Bảng dưới đây minh họa phản ứng thị trường ngay sau đó:
| KAITO | -14.3% | Quyền truy cập API bị thu hồi |
| CookieDAO (COOKIE) | -8.7% | Thông báo chấm dứt dịch vụ Snaps |
| Các token InfoFi khác | -3% đến -12% | Ảnh hưởng khác nhau |
Đại diện các sàn giao dịch tiền mã hóa báo cáo số lượng lệnh bán các tài sản liên quan đến InfoFi gia tăng trong suốt ngày giao dịch. Một số sàn đã tạm thời dừng nạp rút đối với các token bị ảnh hưởng do lo ngại biến động mạnh. Trong khi đó, các nhà phát triển blockchain bắt đầu thảo luận về các phương án chuyển dịch sang những nền tảng có chính sách API khác biệt.
Phân tích Chuyên gia về Sự chuyển dịch Chiến lược Nền tảng
Các chuyên gia chính sách công nghệ nhận định động thái của X là một phần trong quá trình tái định hướng chiến lược nhằm hướng tới kinh tế nền tảng bền vững. Tiến sĩ Alicia Chen, giáo sư truyền thông kỹ thuật số tại Đại học Stanford, giải thích: “Các nền tảng luôn phải cân bằng giữa tăng trưởng tương tác và duy trì chất lượng. Việc thưởng tài chính cho việc đăng bài tạo ra động lực lệch lạc, cuối cùng làm giảm trải nghiệm người dùng do spam và nội dung giá trị thấp.” Nghiên cứu của bà về quản trị nền tảng cho thấy các hệ thống thưởng thường tạo ra những đợt tăng tương tác ngắn hạn nhưng kéo theo suy giảm chất lượng dài hạn.
Các chuyên gia kiến trúc nền tảng lưu ý rằng chính sách API là điểm kiểm soát cơ bản cho hệ sinh thái mạng xã hội. Bằng cách hạn chế cách ứng dụng bên thứ ba truy cập dữ liệu người dùng và các tính năng nền tảng, X kiểm soát tốt hơn trải nghiệm người dùng và các kênh kiếm tiền. Việc kiểm soát này ngày càng quan trọng khi các nền tảng phát triển dịch vụ đăng ký và sản phẩm quảng cáo riêng. Tiền lệ đã có từ các hạn chế API của Facebook năm 2015 và thay đổi giá API của Reddit năm 2023 — đều nhằm kiểm soát truy cập bên thứ ba trong khi phát triển doanh thu từ dịch vụ chính chủ.
Triển khai Kỹ thuật và Phản ứng của Nhà phát triển
Nhóm kỹ thuật của X đã thực hiện các hạn chế API thông qua thay đổi giao thức xác thực và giới hạn các endpoint. Nền tảng đã cập nhật tài liệu phát triển để ghi rõ các trường hợp sử dụng bị cấm. Những hạn chế chính bao gồm:
- Giới hạn tự động đăng bài: Ứng dụng không được tự động đăng bài để phân phối thưởng tài chính
- Hạn chế theo dõi tương tác: API không còn cung cấp dữ liệu tương tác chi tiết để tính thưởng
- Kiểm soát truy cập dữ liệu người dùng: Cấp phép nghiêm ngặt hơn cho ứng dụng truy cập mô hình hành vi đăng bài
- Tăng cường giới hạn tốc độ: Giảm số lượng gọi API được phép cho các ứng dụng có chức năng đăng bài
Cộng đồng nhà phát triển bày tỏ phản ứng trái chiều trước các thay đổi này. Một số tán thành tiềm năng giảm spam và nội dung tự động. Số khác chỉ trích các hạn chế là kìm hãm đổi mới trong việc kiếm tiền trên mạng xã hội. Các dự án mã nguồn mở bắt đầu tìm kiếm các giải pháp phi tập trung không phụ thuộc vào API của nền tảng tập trung. Giao thức mạng xã hội phi tập trung Farcaster ghi nhận sự quan tâm gia tăng từ giới phát triển sau thông báo của X. Tương tự, giao thức AT của Bluesky cũng chứng kiến hoạt động sôi nổi hơn trong các diễn đàn phát triển của mình.
Các nhà phát triển ứng dụng bị ảnh hưởng phải đối mặt với thách thức kỹ thuật đáng kể. Nhiều ứng dụng InfoFi đã xây dựng toàn bộ kiến trúc dựa trên hạ tầng API của X. Việc chuyển sang nguồn dữ liệu thay thế đòi hỏi nguồn lực kỹ thuật lớn và thiết kế lại nền tảng. Một số nhà phát triển đã bắt đầu tham vấn pháp lý về việc bị thu hồi quyền truy cập API, mặc dù điều khoản sử dụng dịch vụ của nền tảng thường cho phép quyền quyết định rộng rãi đối với truy cập API. Ảnh hưởng kinh tế không chỉ dừng lại ở giá trị tiền mã hóa mà còn tác động tới sinh kế của nhà phát triển và khả năng tồn tại của các startup.
Bối cảnh Lịch sử và Sự phát triển Ngành
Khái niệm InfoFi xuất hiện trong thị trường tăng giá tiền mã hóa 2021-2022, kết hợp tương tác mạng xã hội với các cơ chế tài chính phi tập trung. Các ứng dụng đầu tiên thưởng cho người dùng các bài đăng phổ biến bằng phân phối tiền mã hóa. Hệ thống này thu hút các nhà sáng tạo nội dung tìm kiếm kênh kiếm tiền thay thế quảng cáo và tài trợ truyền thống. Tuy nhiên, các nhà phê bình liên tục cảnh báo về tính bền vững và các rủi ro pháp lý tiềm ẩn.
Các nền tảng mạng xã hội trong lịch sử đã dao động giữa chính sách API mở và hạn chế. Twitter từng chào đón ứng dụng bên thứ ba trong giai đoạn đầu phát triển, tạo ra các ứng dụng được yêu thích như Tweetbot và Twitterific. Các hạn chế API tiếp theo vào năm 2012 và 2018 dần thu hẹp chức năng bên thứ ba, ưu tiên kiểm soát trải nghiệm chính chủ. Chính sách hiện tại của X tiếp tục lộ trình này, đồng thời giải quyết các lo ngại cụ thể về tương tác có yếu tố tài chính.
Bối cảnh ngành rộng lớn hơn bao gồm sự quan tâm ngày càng tăng của các nhà quản lý đối với khía cạnh tài chính của mạng xã hội. Các cơ quan quản lý chứng khoán đã xem xét việc phân phối token gắn liền với hoạt động trên mạng xã hội. Các cơ quan bảo vệ người tiêu dùng cũng kiểm tra liệu hệ thống thưởng có cấu thành chào bán chứng khoán chưa đăng ký hay không. Việc thay đổi chính sách của X có thể coi là động thái chủ động hạn chế các thực tiễn này trước khi bị can thiệp pháp lý. Đại diện nền tảng nhấn mạnh bảo vệ người dùng và chất lượng trải nghiệm trong các thông điệp chính thức, tránh bình luận trực tiếp về các yếu tố pháp lý.
Tác động Dài hạn đối với Nhà sáng tạo Nội dung
Những nhà sáng tạo nội dung từng dựa vào thưởng InfoFi cho nguồn thu nhập sẽ chịu ảnh hưởng tức thì về tài chính. Nhiều nhà sáng tạo đã đa dạng hóa nền tảng và nguồn thu nhập để giảm rủi ro chính sách nền tảng. Tuy nhiên, một số nhà sáng tạo chuyên biệt lại chỉ tập trung vào hệ thống thưởng dựa trên X. Những người này buộc phải nhanh chóng điều chỉnh chiến lược của mình.
Các nền tảng thay thế cung cấp nhiều cách tiếp cận khác nhau cho việc kiếm tiền của nhà sáng tạo. Chương trình Đối tác của YouTube, Quỹ Nhà sáng tạo của TikTok và các chương trình thưởng của Instagram là những lựa chọn thay thế lâu năm, tuy nhiên yêu cầu nội dung và mô hình doanh thu khác nhau. Các nền tảng phi tập trung như Mastodon và Pixelfed lại mang đến động lực cộng đồng khác biệt mà không có hệ thống thưởng tài chính. Các nhà phân tích kinh tế sáng tạo khuyến nghị nên xây dựng danh mục nền tảng, tránh phụ thuộc vào bất kỳ nguồn doanh thu nào quá mức.
Tác động tâm lý lên cộng đồng sáng tạo bao gồm cả sự thất vọng lẫn hy vọng thận trọng. Một số nhà sáng tạo hoan nghênh việc giảm spam và tương tác tự động, cho rằng điều này nâng cao giá trị nội dung xác thực. Số khác tiếc nuối cơ hội tăng thu nhập trong thời kỳ kinh tế bất ổn. Đại diện nền tảng đã ám chỉ sẽ phát triển các tính năng kiếm tiền thay thế, dù chưa có lịch trình hoặc chi tiết cụ thể. Khoảng trống phát triển này tạo ra sự bất định cho các nhà sáng tạo chuyên nghiệp lên kế hoạch cho năm 2025.
Kết luận
Cải tổ chính sách API của X đánh dấu bước ngoặt trong quản trị nền tảng mạng xã hội, với việc cấm các ứng dụng InfoFi thưởng cho người dùng khi đăng bài đã gây ra xáo trộn thị trường ngay lập tức và tạo ra các hệ quả chiến lược dài hạn. Sự thay đổi chính sách này cho thấy nền tảng ưu tiên tương tác xác thực thay vì sáng tạo nội dung có động cơ tài chính, ảnh hưởng đồng thời đến giá trị tiền mã hóa, hệ sinh thái nhà phát triển và kinh tế nhà sáng tạo. Khi các nền tảng tiếp tục cân bằng giữa mở rộng và kiểm soát, đổi mới và bảo vệ người dùng, các quyết định chính sách này sẽ định hình sự phát triển của mạng xã hội trong suốt năm 2025 và xa hơn nữa. Thay đổi chính sách API của X đặc biệt làm nổi bật căng thẳng giữa đổi mới tài chính phi tập trung và quản trị nền tảng tập trung trong bối cảnh kỹ thuật số ngày nay.
Câu hỏi thường gặp
Q1: Chính xác thì ứng dụng InfoFi mà X đã cấm là gì?
Ứng dụng InfoFi kết hợp chia sẻ thông tin với động lực tài chính, cụ thể là thưởng cho người dùng bằng tiền mã hóa hoặc token khi tạo bài đăng, tạo tương tác hoặc đạt các chỉ số khác trên mạng xã hội.
Q2: Tại sao X lại quyết định cấm các ứng dụng này vào lúc này?
X viện dẫn lý do giảm spam và bảo vệ trải nghiệm người dùng là động lực chính, phù hợp với nỗ lực chung của nền tảng nhằm chống thao túng nội dung tự động và duy trì tương tác xác thực trong bối cảnh bị giám sát chặt chẽ hơn về mặt tài chính của mạng xã hội.
Q3: Thị trường tiền mã hóa đã phản ứng thế nào với thay đổi chính sách này?
Thị trường phản ứng tức thì, với KAITO giảm hơn 14% và các token liên quan đến InfoFi khác giảm 3-12%. CookieDAO thông báo chấm dứt dịch vụ Snaps, cho thấy tác động kinh tế trực tiếp của chính sách đối với các dự án cụ thể.
Q4: Các nhà phát triển có thể tạo ứng dụng thay thế để vượt qua các hạn chế này không?
Các nhà phát triển phải đối mặt với trở ngại kỹ thuật lớn vì X đã áp dụng hạn chế xác thực và endpoint ở cấp API. Một số nhà phát triển đang nghiên cứu các giải pháp phi tập trung không phụ thuộc vào API của nền tảng tập trung.
Q5: Điều này có ý nghĩa gì đối với nhà sáng tạo nội dung sử dụng các hệ thống thưởng này?
Những nhà sáng tạo bị ảnh hưởng phải điều chỉnh chiến lược kiếm tiền, có thể cần đa dạng hóa nền tảng hoặc khám phá nguồn thu nhập thay thế. Thay đổi chính sách này làm nổi bật rủi ro khi quá phụ thuộc vào hệ sinh thái của một nền tảng duy nhất để tạo thu nhập.
