Căng thẳng địa chính trị ở Greenland gia tăng, thị trường tài chính tăng cường trú ẩn an toàn và tái cấu trúc logic cung ứng

Huitong News ngày 18 tháng 1—— Vào Chủ nhật (18/1) theo giờ Đông Á, Tổng thống Mỹ Trump, liên quan đến vấn đề đảo Greenland, tuyên bố dự định áp thuế bổ sung đối với tám quốc gia châu Âu, động thái này ngay lập tức đã gây ra phản ứng mạnh mẽ từ các nhà lãnh đạo nhiều nước châu Âu và cả hai đảng của Quốc hội Mỹ. Căng thẳng địa chính trị bất ngờ này dự kiến sẽ tác động mạnh tới tâm lý thị trường vào đầu tuần tới, chi phối xu hướng ngắn hạn của vàng, dầu thô và các cặp tiền tệ chính. Thị trường đang chuyển từ mô hình giao dịch vĩ mô truyền thống sang định giá lại rủi ro địa chính trị và sự ổn định nguồn cung năng lượng.

Vào Chủ nhật (18/1) theo giờ Đông Á, tâm điểm của thị trường tài chính toàn cầu bất ngờ chuyển từ các dữ liệu kinh tế thông thường sang vòng xoáy địa chính trị ở Bắc Đại Tây Dương. Tổng thống Mỹ Trump, liên quan đến vấn đề đảo Greenland, tuyên bố dự định áp thuế bổ sung đối với tám quốc gia châu Âu, động thái này ngay lập tức đã gây ra phản ứng mạnh mẽ từ các nhà lãnh đạo nhiều nước châu Âu và cả hai đảng của Quốc hội Mỹ. Liên minh châu Âu đã thông báo sẽ tổ chức một cuộc họp khẩn vào ngày 18 để thảo luận đối sách, trong khi lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện Mỹ đã tuyên bố rõ ràng sẽ thúc đẩy ban hành luật để ngăn chặn động thái này. Căng thẳng địa chính trị bất ngờ này dự kiến sẽ tác động mạnh tới tâm lý thị trường vào đầu tuần tới, chi phối xu hướng ngắn hạn của vàng, dầu thô và các cặp tiền tệ chính. Thị trường đang chuyển từ mô hình giao dịch vĩ mô truyền thống sang định giá lại rủi ro địa chính trị và sự ổn định nguồn cung năng lượng.

1. Leo thang xung đột địa chính trị: Từ tuyên bố thuế quan đến rạn nứt liên minh xuyên Đại Tây Dương

Diễn biến mới nhất đã vượt xa khuôn khổ của các tranh chấp thương mại thông thường. Trump cho biết, từ ngày 1/2, Mỹ sẽ áp thuế 10% đối với hàng nhập khẩu từ Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Anh, Hà Lan và Phần Lan, đồng thời đe dọa nếu không đạt được “thỏa thuận mua lại hoàn toàn đảo Greenland”, thuế sẽ tăng lên 25% từ ngày 1/6. Tuyên bố này ngay lập tức bị nhiều nước châu Âu coi là “không thể chấp nhận”, là hành vi “tống tiền” và “hoàn toàn sai lầm”.

Lý do cơ bản ảnh hưởng đến thị trường tập trung vào hai điểm: Thứ nhất là tâm lý trú ẩn an toàn tăng cao, thứ hai là lo ngại về tác động tiềm ẩn tới nguồn cung năng lượng của châu Âu. Về phía EU, nhóm chính trị lớn nhất Nghị viện châu Âu đã tuyên bố rõ sẽ tạm dừng phê chuẩn thỏa thuận thương mại EU-Mỹ, đồng thời tạm dừng việc giảm thuế đối với hàng hóa Mỹ trong thỏa thuận. Điều này đồng nghĩa quan hệ thương mại xuyên Đại Tây Dương không chỉ khó được củng cố mà còn đối mặt với nguy cơ thoái lui. Lãnh đạo Liên minh Đảng Xanh-Đảng Lao động Hà Lan cho rằng châu Âu phải “vạch ranh giới rõ ràng” với Mỹ. Tổng thống Phần Lan cảnh báo thuế quan sẽ phá hoại quan hệ xuyên Đại Tây Dương và gây ra vòng xoáy ác tính nguy hiểm.

Đặc biệt quan trọng là lực cản chính trị trong nước Mỹ bắt đầu xuất hiện. Lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện, Schumer, đã cam kết thúc đẩy ban hành luật nhằm ngăn chặn thực hiện thuế quan, cho rằng đây là hành động “liều lĩnh” và dựa trên “ảo tưởng phi thực tế”. Đồng chủ tịch nhóm giám sát NATO lưỡng đảng tại Thượng viện cũng cảnh báo rằng những phát ngôn như vậy chỉ có lợi cho đối thủ, mong muốn nhìn thấy NATO bị chia rẽ. Các tiếng nói phản đối từ Quốc hội, đặc biệt là đồng thuận lưỡng đảng, đã làm tăng đáng kể sự bất định chính trị cho việc thực thi thuế quan. Nhà giao dịch cần theo sát tuyên bố của cuộc họp khẩn cấp EU ngày 18, cũng như tiến trình lập pháp liên quan tại Mỹ. Bất kỳ tín hiệu nào cho thấy hạ nhiệt tình hình có thể nhanh chóng xoa dịu hoảng loạn thị trường, còn phát ngôn đối đầu leo thang sẽ làm tăng biến động.

2. Phân tích tài sản trú ẩn: Sự “thoát ly” và neo lại giữa vàng và lãi suất thực

Bối cảnh hiện tại tạo nhiều động lực hỗ trợ giá vàng. Trước hết, rủi ro địa chính trị trực tiếp gia tăng, đặc biệt là tranh chấp giữa Mỹ và các đồng minh truyền thống, sẽ thúc đẩy dòng tiền trú ẩn đổ vào vàng. Thứ hai, mức độ chính sách “dân túy” toàn cầu đang ở mức cao lịch sử, theo phân tích của các tổ chức uy tín, điều này thường đi kèm môi trường vĩ mô tăng trưởng kinh tế chậm lại trong 10-15 năm tới, lạm phát tăng cao và mức độ mở cửa thương mại giảm, về cơ bản có lợi cho những tài sản phi tín dụng như vàng.

Về kỹ thuật, giá vàng gần đây đã thể hiện sự “thoát ly” so với mối quan hệ nghịch đảo truyền thống với lãi suất thực của trái phiếu Mỹ. Điều này có nghĩa, trong bối cảnh cấu trúc vĩ mô và địa chính trị hiện nay, nhu cầu trú ẩn an toàn và đa dạng hóa dự trữ phi USD toàn cầu đang trở thành yếu tố định giá mạnh hơn lãi suất thực.

Đối với hợp đồng vàng chủ lực COMEX (GC), diễn biến đầu tuần tới sẽ trước hết phản ánh quá trình tiêu hóa thông tin cuối tuần. Vùng hỗ trợ quan trọng có thể tham khảo vùng trung tâm dao động trước đó, dựa trên logic rủi ro địa chính trị nâng đỡ đáy giá, nếu tình hình không xấu đi đột biến, lực chốt lời có thể hoạt động mạnh ở khu vực này. Vùng kháng cự bên trên cần chú ý đến đường xu hướng kéo dài từ đỉnh năm ngoái, muốn vượt qua cần dòng tiền trú ẩn tiếp tục chảy mạnh hoặc chỉ số USD chịu áp lực rõ rệt do euro mạnh lên. Cần theo dõi sát các phát biểu tiếp theo của quan chức Âu-Mỹ, kết quả họp EU và biến động thị trường trái phiếu chính phủ Mỹ, bất kỳ tin tức nào cho thấy hạ nhiệt tình hình hoặc Quốc hội Mỹ cản trở thành công đều có thể khiến giá vàng điều chỉnh ngắn hạn.

Các chuyên gia phân tích của tổ chức uy tín nhắc nhở rằng, trong bối cảnh dân túy tăng cao và vàng tăng đồng thời, logic phân bổ tài sản đã thay đổi, khung giải thích truyền thống suy giảm hiệu lực, bản thân sự mất tương quan đã trở thành nguồn rủi ro mới. Biến động của vàng có thể gia tăng.

3. Thị trường năng lượng và ngoại hối: Lo ngại nguồn cung và áp lực kép lên USD

Thị trường dầu mỏ sẽ chịu ảnh hưởng phức tạp hơn. Một mặt, rủi ro địa chính trị bản thân sẽ mang lại premium rủi ro cho giá dầu. Mặt khác, tranh chấp lần này liên quan trực tiếp tới nhiều nước nhập khẩu năng lượng của châu Âu và các quốc gia sản xuất dầu Biển Bắc (như Na Uy, Anh). Dù hiện tại đe dọa thuế quan chưa phân biệt rõ loại hàng hóa, nhưng bất kỳ biện pháp nào cản trở dòng chảy thương mại xuyên Đại Tây Dương đều có thể làm xáo trộn cục diện thương mại dầu mỏ toàn cầu, gây lo ngại về sự ổn định nguồn cung. Bên cạnh đó, Nga là nhà cung cấp năng lượng then chốt của châu Âu, trong bối cảnh xung đột Nga-Ukraine kéo dài, nếu liên minh Âu-Mỹ rạn nứt có thể ảnh hưởng đến sự phối hợp chiến lược an ninh năng lượng của châu Âu, từ đó về dài hạn tác động tới cân bằng cung-cầu năng lượng toàn cầu.

Về thị trường ngoại hối, cặp EUR/USD sẽ là tâm điểm. Giai đoạn đầu của sự kiện, do châu Âu là bên bị tác động trực tiếp, euro thường chịu áp lực do tâm lý tránh rủi ro. Tuy nhiên, khi châu Âu thể hiện sự đoàn kết và phản ứng mạnh ngoài mong đợi (như tạm dừng phê duyệt thỏa thuận thương mại Âu-Mỹ), cùng với tiếng nói phản đối mạnh mẽ trong nước Mỹ, logic thị trường có thể chuyển sang trạng thái “tin xấu đã ra hết” hoặc lo ngại về sự suy giảm quyền lực USD. Nếu euro giữ được ngưỡng tâm lý quan trọng và sau khi EU đưa ra phản ứng cứng rắn nhưng nhất quán, có động lực phục hồi ngắn hạn. Diễn biến USD sẽ ở thế lưỡng nan: Thuộc tính trú ẩn truyền thống có thể hỗ trợ, nhưng việc Mỹ chủ động phá hoại quan hệ đồng minh, tranh cãi chính trị trong Quốc hội gia tăng và triển vọng thương mại tiềm ẩn thiệt hại lại là bất lợi cơ bản.

Đối với hợp đồng dầu WTI chủ lực (CL), premium rủi ro địa chính trị sẽ nâng đỡ giá dầu. Vùng hỗ trợ bên dưới là khu vực hội tụ của nhiều đường trung bình động gần đây, cũng là tham chiếu cho cân bằng cung cầu ngắn hạn. Vùng kháng cự phía trên cần quan sát đỉnh gần nhất, việc có vượt qua được hay không phụ thuộc vào xung đột có thực sự ảnh hưởng tới nguồn cung hoặc vận chuyển năng lượng hay không. Đặc biệt cần theo dõi liệu cuộc họp EU có đề cập đến sự độc lập trong hợp tác năng lượng hay không, cũng như quan chức Mỹ có làm rõ thêm phạm vi áp dụng thuế quan không.

4. Triển vọng tuần tới: Đấu đá chính trị chi phối thị trường, cảnh giác tâm lý đảo chiều nhanh

Nhìn về tuần tới, diễn biến thị trường tài chính sẽ phụ thuộc nhiều vào tiến trình đấu đá chính trị quanh vấn đề đảo Greenland, chứ không đơn thuần là dữ liệu kinh tế.

1. Lộ trình diễn biến tình hình: Nếu sau cuộc họp khẩn EU thể hiện lập trường mạnh mẽ nhưng nhất quán, đồng thời tiếng nói phản đối từ Quốc hội Mỹ gia tăng, thị trường có thể hiểu rằng khả năng thực thi thuế quan giảm, khẩu vị rủi ro có thể hồi phục tạm thời, khiến vàng, yên Nhật điều chỉnh một phần, euro và cổ phiếu châu Âu phục hồi. Ngược lại, nếu chính quyền Trump kiên trì lập trường cứng rắn, hoặc đối thoại Âu-Mỹ đổ vỡ, tâm lý trú ẩn sẽ chi phối thị trường, vàng, USD, trái phiếu chính phủ Mỹ có thể cùng tăng (mô hình trú ẩn thuần túy), còn tài sản rủi ro chịu áp lực.
2. Tái cấu trúc liên hệ tài sản: Như báo cáo của tổ chức đã chỉ ra, mối liên hệ truyền thống “trái phiếu Mỹ—USD—vàng” đang mất hiệu lực. Tuần tới có thể chứng kiến USD và vàng cùng tăng do cùng động lực trú ẩn, hoặc ngược lại USD giảm, vàng tăng do tín nhiệm Mỹ suy yếu. Nhà giao dịch cần tránh tư duy thuần túy dựa vào lịch sử, mà nên chú ý nhiều hơn đến dòng tiền cụ thể.
3. Tác động tới chứng khoán Mỹ: Đe dọa thuế quan nhắm vào châu Âu, nếu thực hiện sẽ làm tăng chi phí nhập khẩu và giá tiêu dùng Mỹ, điều này đi ngược lại mục tiêu chống lạm phát của Fed. Đồng thời, triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp đối mặt với bất định mới. Do đó, tác động tới các chỉ số lớn như Dow Jones có xu hướng tiêu cực. Nhưng nếu Quốc hội thành công ngăn chặn đe dọa thuế quan, thị trường có thể coi đó là rủi ro chính trị giảm, tạo động lực tích cực ngắn hạn. Tổng thể, bản thân sự bất định chính trị sẽ làm giảm khẩu vị rủi ro đối với chứng khoán Mỹ.

Nhiệm vụ cốt lõi của nhà giao dịch là theo sát từng phát biểu của quan chức Âu-Mỹ và từng động thái lập pháp của Quốc hội Mỹ, nắm bắt chính xác sự chuyển đổi nhanh của tâm lý thị trường giữa “trú ẩn” và “giảm rủi ro”. Trong bối cảnh vĩ mô “thoát ly” cấu trúc và dân túy lên ngôi, những biến động thị trường do bất ngờ chính trị như vậy nhiều khả năng sẽ ngày càng thường xuyên, sự linh hoạt và hiểu biết sâu về logic cơ bản sẽ trở nên vô cùng quan trọng.