Ethereum (ETH) asoschisi Vitalik Buterin blokcheyn uchun barqarorlik konsepsiyasini yana bir bor ta’kidladi. Uning aytishicha, maqsad — Ethereum bazasi inson aralashuvisiz ishlashini ta’minlash uchun blokcheyn “walkaway test”dan o‘tishi kerak.
Ethereum’ning uzoq muddatli qadriyati faqat yangilanishlargagina bog‘liq emas
X ijtimoiy tarmog‘idagi postda Buterin Ethereum har doim, asosiy ishlab chiquvchilari ertaga butunlay chetga chiqib ketsa ham, xavfsiz va foydali ishlashi kerakligini ta’kidladi. U ekotizimni ishlashini ta’minlash uchun hech qanday kompaniya, ishlab chiquvchilar guruhi yoki norasmiy rahbariyat talab qilinmasligi kerakligini qayd etdi.
Ethereum asoschisi fikricha, agar odamlar blokcheynni yangilash yoki uni qo‘llab-quvvatlashni to‘xtatsa, Ethereum qulab tushmasligi, foydalanuvchilarning mablag‘larini muzlatib qo‘ymasligi yoki undan foydalanish xavfli bo‘lib qolmasligi lozim.
“Bu shuni anglatadiki, biz Ethereumni xohlasak, ossifikatsiya qilishimiz mumkin bo‘lgan darajaga olib chiqishimiz kerak... Ethereumning qiymat taklifi allaqachon protokolda bo‘lmagan hech qanday funksiyalarga qat’iy bog‘liq bo‘lmasligi kerak”, — dedi u.
Buterin Ethereum rivojlanishini to‘xtatish kerak degani emas; aksincha, blokcheyn hech qanday yangi o‘zgarishlarsiz ham mavjud bo‘lib, taraqqiy etadigan bosqichga chiqishi lozim.
Bu Ethereum yangilanishlari majburiy emas, ixtiyoriy bo‘ladigan darajaga yetishi kerakligini anglatadi. Aslida, Ethereum’ning qiymat taklifi dizayndagi barqarorlikni kafolatlay oladigan darajada to‘liq bo‘lishi kerak.
Bu taraqqiyot darajasiga erishish uchun Buterin Ethereum ta’minlashi shart bo‘lgan asosiy tamoyillarni ta’kidladi.
Eng avvalo, Buterin Ethereum “to‘liq kvantga chidamli” bo‘lib, kvant kompyuterlaridan xavfsiz bo‘lishi kerakligini aytdi. U yakuniy daqiqani kutmaslik kerakligini, asosiy qatlamda xatarlarga yo‘l qo‘yib bo‘lmasligini ta’kidladi.
Ethereum uchun muqarrar xususiyatlar
Bundan tashqari, Ethereum doimiy qayta loyihalashni talab qilmaydigan kengayuvchanlikka erishishi kerak. Buterin protokol minglab TPS (transaksiyalar soni)ni, xususan, ZK-EVM tasdiqlash va PeerDAS orqali ma’lumotlarni tanlashni kengaytirishi zarurligini aytdi.
Ethereum asoschisi blokcheyn holati, ya’ni akkauntlar, saqlash va tarix, cheksiz o‘sib ketmasligi kerakligini ham ta’kidladi. Buterin Ethereum qattiq kodlangan ECDSA imzolari va qat’iy akkaunt logikasidan voz kechib, moslashuvchan, dasturlanuvchi akkauntlarga o‘tishi kerakligini aytmoqda.
Bundan tashqari, Buterin gaz narxlari hisoblash xarajatlarini to‘g‘ri aks ettirishi va bajarilish hamda nol bilimli isbotlar (zero-knowledge proving) uchun xavfsiz bo‘lishi zarurligini ta’kidladi. Blokcheyn “xizmatdan cheklash” (denial-of-service vectors) hujumlarini abadiy, vaqtincha emas, to‘sib qo‘yishi kerak.
Umuman olganda, u Ethereum bugungi boshqaruv emas, ertangi orqaga qaytmaslik (irreversibility) darajasiga chiqishini xohlaydi. Blokcheyn foydalanuvchilari uchun eng yuqori ishonchlilikka ega bo‘lishi lozim.
