Solana ishlab chiquvchilari uchun infratuzilma va asboblar taqdim etuvchi Helius Labs kompaniyasi bosh direktori Mert Mumtaz X ijtimoiy tarmog‘idagi postida Solana dastur modeli AI rivojlantirish uchun Ethereum Virtual Machine (EVM) asosidagi blokcheynlarda qo‘llaniladigan interfeys modeliga nisbatan tubdan xavfsizroq ekanligini ta’kidladi.
U, shuningdek, joriy yilda Solana’ning o‘zida bir necha milliard dollarlik startaplar paydo bo‘lishini prognoz qildi.
Mumtazning izohlari AI va blokcheyn rivojlanishi kesishgan pallada yangramoqda, chunki global AI bozori 2033 yilga kelib 4,8 trillion dollardan oshishi prognoz qilinmoqda va blokcheyn ushbu bozorda muhim ulushga ega bo‘lishi kutilmoqda.
Mumtazning daliliga ko‘ra, bu hammasi Solana’ning aqlli kontraktlar uchun arxitektura yondashuviga borib taqaladi. EVM tarmoqlaridan farqli o‘laroq, u yerda ishlab chiquvchilar ko‘plab ilovalar uchun yangi kontraktlar joylashtirishi kerak, Solana ishlab chiquvchilari asosiy funksiyalar – token yaratish, almashish va o‘tkazmalar uchun mavjud infratuzilmani qayta ishlata oladi.
“Siz mavjud pipeline’lar, swap’lar, token hook’larini bir necha so‘rov orqali integratsiya qilishingiz mumkin,” deb yozdi Mumtaz va bu takroriy xavfsizlik auditlariga ehtiyojni yo‘qotib, rivojlantirish sikllarini ancha tezlashtirishini qo‘shimcha qildi.
Solana va Ethereum o‘rtasidagi farq nimada?
Texnik farq ikki tizim kod va ma’lumotlarni qanday boshqarishida. Solana ma’lumot va kodni ajratadi, barcha dastur ma’lumotlarini alohida akkauntlarda saqlaydi.
Bu esa bitta dasturga turli akkauntlar orqali qo‘shimcha joylashtirishlarsiz ishlash imkonini beradi.
EVM aqlli kontraktlari esa kod va holatni bitta birlikda birlashtiradi, bu esa turli ilovalar uchun yangi kontraktlarni joylashtirishni talab qiladi.
Mumtaz, shuningdek, AI Solana ishlab chiqishda tarixan asosiy to‘siq bo‘lgan omilni qisqartirayotganini ta’kidladi.
U shunday yozdi: “Hatto kontrakt yozish kerak bo‘lsa ham, Solana’ni orqaga tortadigan katta narsa – kontrakt kodini yozish qiyinligi, chunki Solidity’ni tushunish ancha oson, Solana’dagi Rust esa kamroq abstraktsiyaga ega,” deya ta’kidladi va bu tafovut endi qisqarganini bildirdi.
Solana ishlab chiquvchilari sonining o‘sishi
Ushbu izohlar Solana ishlab chiquvchilar ekotizimi sezilarli o‘sishni boshdan kechirayotgan vaqtda aytilmoqda. 2025 yil noyabr holatiga ko‘ra, blokcheynda 17 700 dan ortiq ishlab chiquvchi mavjud. Platforma 2024 yilda yangi ishlab chiquvchilar soni bo‘yicha birinchi blokcheynga aylandi, 2025 yilda 3 200 dan ortiq oylik faol ishlab chiquvchiga ega bo‘ldi. a16z venchur kapital firmasi tomonidan tuzilgan State of Crypto 2025 hisobotiga ko‘ra, oxirgi ikki yilda Solana’ga bo‘lgan quruvchilar qiziqishi 78% ga oshgan.
AI aqlli kontraktlar bilan integratsiyalanib, avtomatlashtirilgan qaror qabul qilishni ta’minlashi va shartnomalarni dinamik, o‘zgaruvchan sharoitlarga moslashtirishi mumkin.
Mumtazning Solana AI uchun ko‘proq mos degan fikri to‘g‘rimi?
Hamma ham Mumtazning bahosiga qo‘shilmaydi. Cardano tarafdorlari uning postiga javoban shunday dedi: “Ilmiy maqolalar asosida yaratilgan, rasmiy isbotlarga ega, ancha past texnik talabli va Haskell asosida ishlaydigan blokcheyn AI uchun bir necha barobar yaxshiroq bo‘lardi.”
Biroq, Ethereum ekotizimi tarafdorlari tomonidan buning aksini ko‘rsatuvchi munosabatlar ko‘p bo‘ldi. The Business Blockchain muallifi va o‘zini Ethereum Maxirealist deb atovchi William Mougayar Mumtazning har bir fikriga qarshi chiqdi. U eng avvalo shunday dedi: “AI afzalliklari zanjirga xos emas.”
Shuningdek, u shunday yozdi: “AI rivojlangan asboblar, standartlashtirilgan primitivlar, xavfsizlik testlari va kompozitsiyani afzal ko‘radi. Bu sohalarda Ethereum kuchli. Tezroq kod generatsiyasi xavfsiz va tez joylashtirish degani emas.”
Mouyagar, shuningdek, Mumtazning “ko‘pchilik ishlar va ayniqsa asosiy funksiyalar uchun yangi kontrakt yozish shart emas” degan fikrini rad etdi va shunday dedi: “Bu amalda Ethereum’da ham to‘g‘ri. Ko‘pchilik ilovalar mavjud DEX’lar, vault’lar, kredit bozorlarini yoki AA modullarini yangi primitivlar yozmasdan integratsiya qiladi. Ethereum’ning “money lego” arxitekturasi — qayta ishlatiladigan, auditdan o‘tgan kompozitsiyaning klassik namunasi.”
Agar Solana modeli AI yordamida rivojlantirish uchun qulayroq bo‘lib chiqsa, bu ishlab chiquvchilar qayerda qurish va venchur kapital qayerga oqishini belgilashi mumkin.
Mumtaz prognoz qilganidek, Solana’da bir nechta to‘qqiz yoki o‘n raqamli startaplar paydo bo‘lishi hali noma’lum, biroq bu jarayonni kuzatib boruvchilar bo‘ladi.
Mukofotli kripto trading hamjamiyatiga 30 kun bepul qo‘shiling – odatda $100/oy.
