Các nhà nghiên cứu trí tuệ nhân tạo hàng đầu tại Trung Quốc hiện đang nói điều gì đó trái ngược với những tiêu đề lạc quan của năm qua. Đất nước của họ có lẽ sẽ không bắt kịp Hoa Kỳ trong thời gian tới. Vấn đề nằm ở chip máy tính.
“Sự thật có thể là khoảng cách thực sự đang ngày càng mở rộng,” Tang Jie, người sáng lập công ty AI Trung Quốc Zhipu, đã phát biểu tại một hội nghị ở Bắc Kinh cuối tuần trước. “Dù chúng ta đang làm tốt ở một số lĩnh vực nhất định, nhưng chúng ta vẫn phải thừa nhận những thách thức và sự chênh lệch mà chúng ta đang đối mặt.”
Tình trạng thiếu hụt chip trở nên rõ ràng khi Nvidia ra mắt phần cứng Rubin mới vào tháng 1. Công ty đã nêu tên một số doanh nghiệp Mỹ là khách hàng, nhưng loại trừ tất cả các nhà phát triển AI Trung Quốc. Quy định của Mỹ ngăn Nvidia bán trực tiếp cho Trung Quốc.
Các doanh nghiệp Trung Quốc đã bắt đầu nói về việc thuê sức mạnh tính toán từ các trung tâm dữ liệu ở Đông Nam Á và Trung Đông để tiếp cận được chip Rubin, theo những người am hiểu về các cuộc đàm phán này nói với WSJ. Điều này tiếp nối những nỗ lực năm ngoái nhằm tiếp cận dòng chip Blackwell của Nvidia.
Những giải pháp thông qua các quốc gia khác chủ yếu là hợp pháp. Tuy nhiên, điều này đồng nghĩa với việc các nhà phát triển AI Trung Quốc có ít chip hơn và gặp nhiều rắc rối hơn so với các đối thủ Mỹ có tiềm lực tài chính mạnh.
Các lãnh đạo ngành đánh giá khả năng bắt kịp chỉ 20% hoặc thấp hơn
Tại cùng hội nghị, Justin Lin, người phụ trách phát triển mô hình AI Qwen của Alibaba, được hỏi liệu có công ty Trung Quốc nào có thể vượt qua OpenAI và Anthropic trong 3 đến 5 năm tới không. Anh ước tính khả năng này chỉ ở mức 20% hoặc thấp hơn.
Các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ đã khiến nhiều công ty Trung Quốc ngần ngại phát triển AI tiên tiến, vốn cần một lượng lớn sức mạnh tính toán. Thay vào đó, họ tập trung vào việc ứng dụng AI vào các sản phẩm hàng ngày. Trong khi đó, các công ty Mỹ tiếp tục mua những con chip mới nhất để tiến lên phía trước.
“Một lượng lớn sức mạnh tính toán ở OpenAI và các công ty Mỹ khác được dành cho nghiên cứu thế hệ tiếp theo, trong khi chúng tôi thì phải gồng mình,” Lin nói. “Chỉ đáp ứng nhu cầu giao hàng đã tiêu tốn hầu hết tài nguyên của chúng tôi.”
Các nhà phân tích của UBS ước tính rằng các công ty internet lớn nhất Trung Quốc đã chi khoảng 57 tỷ USD cho các dự án vốn vào năm ngoái, phần lớn dành cho AI. Con số này chỉ bằng khoảng 1/10 so với những gì các công ty Mỹ chi tiêu.
Tuy nhiên, chưa ai loại bỏ hoàn toàn Trung Quốc. Những nhà phát triển như DeepSeek đã chứng minh rằng họ có thể làm được nhiều điều với nguồn lực hạn chế. Hai công ty AI khác là Zhipu và MiniMax đã cùng nhau huy động hơn 1 tỷ USD thông qua các đợt phát hành cổ phiếu ở Hồng Kông trong tháng này. Giá cổ phiếu MiniMax đã tăng hơn gấp đôi so với mức giá khởi điểm.
“Bất chấp môi trường hoạt động khó khăn hơn, các nhà đầu tư vẫn tiếp tục đặt cược vào khả năng bắt kịp hoặc đột phá công nghệ,” Alyssa Lee, một nhà đầu tư công nghệ lâu năm hiện làm việc tại một startup AI, cho biết. “Chính sự lạc quan đó đã nói lên mức độ sáng tạo mà các công ty Trung Quốc đã thể hiện.”
DeepSeek thu hẹp khoảng cách nhờ hiệu quả
DeepSeek đã thu hút sự chú ý tại Mỹ một năm trước với một mô hình AI mạnh mẽ. Kể từ đó, họ đã chia sẻ các phương pháp giúp phát triển AI hiệu quả hơn và một số nhà nghiên cứu phương Tây cũng đã áp dụng. Tháng này, DeepSeek công bố hai bài báo mô tả một thiết lập huấn luyện mới cho phép các nhà phát triển xây dựng mô hình lớn hơn với ít chip hơn, cùng với một thiết kế bộ nhớ giúp mô hình vận hành tốt hơn.
Theo Epoch AI, các mô hình của DeepSeek và Alibaba đã thu hẹp khoảng cách với các mô hình hàng đầu của Mỹ chỉ còn bốn tháng, giảm từ mức trung bình bảy tháng trong những năm gần đây. Nhiều mô hình hàng đầu của Trung Quốc là mã nguồn mở, nghĩa là bất kỳ ai cũng có thể tải về và chỉnh sửa. Điều này giúp nâng cao vị thế của các công ty Trung Quốc trong khi các mô hình hàng đầu của Mỹ vẫn đóng kín.
Tuy nhiên, DeepSeek cũng gặp không ít khó khăn. Khi xây dựng mô hình chính mới vào năm ngoái, họ đã thử các chip của Huawei và một số nhà sản xuất Trung Quốc khác. Kết quả không đạt như mong đợi, vì vậy họ đã chuyển sang dùng chip Nvidia cho một số công đoạn, theo những người quen thuộc với dự án cho biết. Công ty đã đạt được tiến bộ và dự kiến sẽ ra mắt mô hình này trong vài tuần tới.
“Nút thắt chính là năng lực sản xuất chip,” Yao Shunyu của Tencent phát biểu tại sự kiện ở Bắc Kinh. Gần đây, Yao đã rời OpenAI để lãnh đạo nỗ lực AI của Tencent.
Việc phê duyệt chip H200 khó có thể thay đổi cuộc chơi
Theo các chuyên gia trong ngành, quyết định gần đây của Washington cho phép Nvidia bán chip H200 cho Trung Quốc có lẽ sẽ không mang lại nhiều thay đổi. H200 đã lạc hậu hai thế hệ so với dòng Rubin và đã trở nên quá yếu để huấn luyện các mô hình AI hàng đầu. Các công ty vẫn đang chờ Bắc Kinh phê duyệt để mua chip, trong khi các quan chức Trung Quốc đang soạn thảo quy định quản lý mua bán, như đã đưa tin trước đó.
Hoạt động kinh doanh của Nvidia tại Trung Quốc tiếp tục đối mặt với trở ngại chính trị. Doanh thu từ Trung Quốc đã giảm 45% so với cùng kỳ năm ngoái, còn khoảng 3 tỷ USD trong quý gần nhất. Tuy nhiên, tổng doanh thu của Nvidia đạt 57 tỷ USD trong quý III, tăng hơn 60%, và trở thành công ty đầu tiên đạt trị giá 5 nghìn tỷ USD vào mùa thu năm ngoái.
Mối lo ngại lâu dài hơn đối với Nvidia là các công ty Trung Quốc có thể xây dựng phần mềm mã nguồn mở tương thích với nhiều loại chip, không chỉ chip của Nvidia. Phần lớn lợi thế của Nvidia đến từ nền tảng phần mềm CUDA, vốn khiến các nhà phát triển bị “khóa” sử dụng chip của hãng.
“Đó mới là kịch bản tồi tệ thực sự,” nhà phân tích Jay Goldberg của Seaport nhận định.
Nếu các nhà phát triển Trung Quốc, bị buộc phải sử dụng chip nội địa, tạo ra các công cụ phần mềm được chấp nhận trên toàn cầu, điều đó có thể làm suy yếu lợi thế cạnh tranh của Nvidia.
CEO Nvidia Jensen Huang lại có góc nhìn khác. “Như tôi đã nói từ lâu, Trung Quốc chỉ chậm Mỹ vài nano giây về AI,” ông viết trên X vào tháng 11. “Điều quan trọng là Mỹ phải dẫn đầu và giành được các nhà phát triển trên toàn thế giới.”
Đừng chỉ đọc tin tức crypto. Hãy hiểu nó. Đăng ký nhận bản tin của chúng tôi. Miễn phí.
