Qianwen: Thời đại Internet AI, Alibaba sẽ quay trở lại?

Mô hình Qianwen rất nổi bật trong số các mô hình mã nguồn mở toàn cầu, và nhờ khả năng phân phối của Alibaba Cloud, mô hình của Alibaba cũng có thành tích khá tốt trong việc ứng dụng vào ngành công nghiệp trong nước.

Tuy nhiên, chiến lược AI to C của Alibaba lại khá ảm đạm: dù là ứng dụng Tongyi Qianwen được phát triển kèm theo mô hình AI ngay từ đầu, hay là sự lưỡng lự trong lựa chọn chiến lược với Quark, thì so với ByteDance triển khai sớm Doubao, hay Tencent mạnh tay đặt cược vào Yuanbao, Alibaba đang tiến rất chậm và đầy do dự trong mảng AI to C.

Nhưng nhìn về cuối năm 2025, đầu năm 2026, Dolphin cuối cùng cũng nhìn thấy một vài động thái đến muộn:

1) Giữa năm 2025, Alibaba thành lập Nhóm kinh doanh Thông tin thông minh, và đến cuối năm tái tổ chức thành Nhóm kinh doanh Qianwen to C, bao gồm Qianwen APP, Quark, phần cứng AI, UC, Shuqi và các mảng kinh doanh khác;

2) Cuối năm 2025, Nhóm kinh doanh Qianwen ra mắt kính AI Quark, bắt đầu thể hiện chiến lược trong phần cứng AI;

3) Giữa tháng 11 năm 2025, Alibaba tái đóng gói và ra mắt Qianwen APP, gần đây có dấu hiệu tăng trưởng rõ rệt, và mới đây công bố số lượng người dùng hoạt động hàng tháng trên toàn kênh (bao gồm App, Web và PC) đã vượt 100 triệu.

Dolphin đã đề cập trong phân tích về AI Internet Trung Quốc gần đây rằng năm 2026 rất có khả năng sẽ là năm AI thực sự được ứng dụng vào phía người tiêu dùng, và cuộc chiến giành quyền truy cập AI của các ông lớn đã gần kề. Khi Qianwen App quảng bá rầm rộ trong nước và đẩy mạnh mua user, điều Dolphin thực sự tò mò là:

1) Sau nhiều lần được Doubao, Deepseek và Yuanbao "giáo dục", Qianwen sẽ định vị khác biệt như thế nào?

2) Qianwen được định vị như thế nào trong nội bộ tập đoàn?

3) Mục tiêu cuối cùng của AI App có trở thành cổng lưu lượng mới của thời đại AI không?

4) Qianwen App vs. Taobao Flash Sale, Qianwen sẽ là một "máy đốt tiền" khác chăng?

Tình cờ Dolphin được mời tham dự sự kiện ngày 15/1 của Alibaba

Vấn“From Question To Action” Press Conference, Dolphin mang theo những câu hỏi này để tham dự buổi ra mắt quan trọng nhất của Qianwen kể từ khi tái xuất. Dưới đây là những hiểu biết của Dolphin về các vấn đề trên sau khi sự kiện kết thúc.

Nội dung chi tiết bên dưới

I. Qianwen đã phát hành gì lần này?

Từ chủ đề "From Question To Action" lần này, có thể thấy rõ -- từ Chatbot tập trung vào trò chuyện và ngôn ngữ tiến hóa thành Agent có thể thực sự làm việc, đã ra mắt năng lực Qianwen Agent, có thể chia thành hai hướng: 1) Trợ lý nhiệm vụ, hướng đến thế giới số ảo, chủ yếu là văn phòng; và 2) Trợ lý đời sống, giao tiếp nhiều hơn với thế giới thực, giúp mọi người hoàn thành các hoạt động thực tế như mua sắm, đi lại, giao dịch hành chính, v.v.

1) Trợ lý nhiệm vụ

Trợ lý nhiệm vụ của Qianwen, hay nói cách khác trợ lý tập trung vào công việc văn phòng là hướng đi phổ biến và chính thống nhất của AI Agent hiện nay, đã có nhiều AI Agent tương tự trong và ngoài nước, như Copilot và Manus của Microsoft, v.v. Có thể hỗ trợ công việc văn phòng với phần mềm Office, lập kế hoạch dự án, lập trình AI, hướng dẫn học tập, v.v.

Dolphin cho rằng, loại trợ lý này rất khó tạo ra sự khác biệt cốt lõi, trừ khi có sự vượt trội về công nghệ, còn đa phần chỉ là sự khác biệt giữa điểm 90 và 70~80, nên sẽ không bàn thêm về trợ lý nhiệm vụ.

2) Trợ lý đời sống – Trọng tâm thực sự

Điểm quan trọng thực sự của buổi ra mắt lần này là kết nối thế giới ảo và thực, đồng thời hội tụ các mảng kinh doanh lớn của Alibaba vào một trợ lý đời sống. Những chức năng của Qianwen Life demo bao gồm: a. Dựa vào Taobao hỗ trợ người dùng mua sắm, b. Dựa vào Flash Sale giúp đặt đồ ăn hoặc nhà hàng, c. Dựa vào Fliggy hỗ trợ lên kế hoạch du lịch và đặt vé máy bay/khách sạn, d. Dựa vào Alipay hỗ trợ các dịch vụ hành chính, v.v.

Ngoài các chức năng demo trên, các tính năng như gọi xe Gaode, đặt vé qua Damai, v.v. cũng sẽ được triển khai dần, mọi mảng kinh doanh C-end của hệ sinh thái sẽ dần tích hợp vào Qianwen App. (Về chức năng thực tế, khuyến nghị các bạn tự trải nghiệm hoặc xem video, sẽ dễ hiểu hơn. Chúng tôi sẽ không mô tả chi tiết nữa).

Tuy nhiên, chúng tôi cũng chú ý rằng, do chức năng Qianwen Agent lần này được phát triển cấp tốc trong thời gian ngắn, hiện tại chỉ có Flash Sale Taobao là hoàn thành được toàn bộ quy trình từ chọn hàng đến thanh toán ngay trong Qianwen App mà không cần chuyển hướng. Các chức năng khác như thương mại điện tử Taobao, vé máy bay/khách sạn Fliggy hiện vẫn ở dạng thẻ trong Qianwen App và phải chuyển sang App tương ứng để hoàn tất giao dịch.

Trong tương lai, các chức năng sẽ dần được hoàn thiện để thực hiện ngay trong Qianwen App mà không chuyển hướng, chủ yếu do thời gian phát triển còn ngắn, các chức năng chưa thực sự hoàn chỉnh.

II. So với Doubao, Deepseek và Yuanbao, định vị khác biệt của Qianwen là gì?

Nhìn chung, so với Doubao dựa vào lợi thế Douyin ở các kịch bản trò chuyện, giải trí đa dạng; Yuanbao dựa vào ưu thế WeChat trong việc phân phối thông tin chất lượng cao; điểm khác biệt và lợi thế của Qianwen là dựa vào Alibaba Group - công ty Internet nội địa có hệ sinh thái tiêu dùng đa dạng nhất, trở thành trợ lý đời sống có khả năng thực thi tiên phong trên toàn cầu.

So sánh ngang hàng, Qianwen Life Assistant đã thể hiện hình mẫu ban đầu của một cổng vạn vật hay trợ lý AI tổng hợp, tương tự như điện thoại Doubao vừa ra mắt trước đó.

Điểm giống nhau về chức năng và định vị, Qianwen Assistant và Doubao Phone đều là trợ lý AI "quản gia" gọi các phần mềm/chức năng khác để giúp người dùng hoàn thành các nhiệm vụ từ thế giới ảo (soạn tài liệu, chỉnh ảnh) đến thế giới thực (đặt đồ ăn, gọi xe, v.v.).

Tuy nhiên, điều đáng chú ý hơn là hai bên đi theo các lộ trình thực hiện khác nhau, chủ yếu khác biệt ởa. Qianwen App là cổng phần mềm vs. Doubao Phone là cổng phần cứng; b. Qianwen dựa vào hệ sinh thái nội bộ đóng kín của Alibaba vs. Doubao Phone dựa vào hệ sinh thái mở bên ngoài, hai yếu tố này cũng đan xen nhau.

a. Phần mềm hay phần cứng: Doubao Phone--thiết bị phần cứng là cổng cao hơn, gần người dùng hơn.Dù sao, phần mềm cũng phải dựa trên phần cứng, do đóvề logic, trợ lý AI tầng phần cứng sẽ có quyền hạn cao nhất(dĩ nhiên thực tế phức tạp hơn, còn phải xem bên phần mềm có đồng ý không, sẽ là quá trình đấu tranh).

b. Hệ sinh thái đóng kín hay mở ngoài: Một khác biệt cốt lõi nữa là, chức năng trợ lý đời sống của Qianwen dựa vào các mảng kinh doanh nội bộ của Alibaba. Trong khi Doubao Phone hiện chủ yếu gọi các app bên ngoài(ví dụ như Meituan Waimai, Didi Chuxing, v.v.) để thực hiện chức năng,cũng là nhờ Doubao Phone có quyền hạn trợ lý tầng phần cứng cao nhất.

Nhìn trực quan,hệ sinh thái nội bộ đóng kín so với hệ sinh thái mở bên ngoài, ưu thế của cái trước là tích hợp nội bộ nhanh và tốt hơn,cũngít xung đột lợi ích và tranh chấp hơn(như thực hiện không chuyển hướng trong app).

Trong khi đó,hệ sinh thái mở bên ngoài có trần lý thuyết cao hơn,về logic năng lực của trợ lý AI này có thể mở rộng không giới hạn. Tuy nhiên thực tế, điều này đòi hỏi bên trợ lý AI và bên hỗ trợ dịch vụ phải có quan hệ hợp tác rất chắc chắn, hoặc nói bên trợ lý AI phải có ưu thế thương lượng tuyệt đối để buộc các bên dịch vụ sẵn sàng tham gia. Nhưng chúng tôi cho rằng,hệ sinh thái hoàn toàn mở hiện tại là điều khó khả thi.

c. Ưu thế của Qianwen: Rõ ràng, Alibaba và Qianwen hiện có lợi thế lớn là, Alibaba là công ty Internet Trung Quốc có hệ sinh thái tiêu dùng C-end đầy đủ nhất, từ thương mại điện tử, flash sale, khách sạn/du lịch, chỉ đường/gọi xe, siêu thị, vé sự kiện, v.v. Alibaba đều tự kinh doanh.

Kết hợp năng lực mô hình phong phú + hệ sinh thái C-end đa dạng nhất, chính hai yếu tố này hợp nhất đã giúp Qianwen có thể đi sau mà về trước, sớm ra mắt trợ lý AI phục vụ tiêu dùng đời sống.

Nếu sau này Qianwen App thực sự trở thành ứng dụng quốc dân với hàng trăm triệu DAU, thì dù là cổng lưu lượng chủ lực của Alibaba Group hay chỉ là cổng bổ sung, nó đều giúp giải quyết điểm yếu của Alibaba là thiếu các ứng dụng cổng lưu lượng như Douyin hoặc WeChat.

d. Qianwen chỉ mới bắt đầu, cần nhìn nhận khoảng cách: Tuy nhiên cũng cần chú ý, dù gần đây Alibaba công bố Qianwen C-end toàn kênh đã vượt 100 triệu MAU (bao gồm App, Web trên điện thoại, PC). Nhưngvề số lượng người dùng thực sự sử dụng thường xuyên,gần đây Doubao toàn kênh DAU đã vượt 100 triệu, còn Qianwen chỉ ở mức hàng triệu.

Biểu đồ dưới đây của Quest Mobile thống kêtới tháng 12, chỉ tính kênh App, DAU của Doubao khoảng 70 triệu, còn Qianwen chưa tới 5 triệu.Có thể thấy Qianwen chỉ mới khởi động khoảng 3 tháng, khoảng cách với Doubao vẫn còn rất lớn. Tuy tính năng trợ lý đời sống đã ra mắt, nhưng liệu độ tin cậy và khả năng sử dụng đã đủ để mang lại lượng lớn người dùng cho Qianwen hay chưa, vẫn cần thời gian kiểm chứng.

III. Qianwen được định vị như thế nào trong tập đoàn?

Qianwen App phiên bản mới được định vị như thế nào trong tập đoàn Alibaba? Tóm lại, nó giải quyết được vấn đề trước đây về việc lưỡng lự chọn nền tảng AI C-end, thay thế Quark, trở thành điểm tập trung chính của AI C-end, giúp tập trung nguồn lực.

Theo chúng tôi, lần này Alibaba Group xếp Qianwen App hay nói cách khác là mảng AI C-end vào vị trí rất cao, gần như sánh ngang với mảng Flash Sale, thể hiện qua việc điều chỉnh cấu trúc phòng ban riêng cho Qianwen, và tập trung gần như toàn bộ các nhóm kinh doanh C-end cùng hợp lực đẩy dự án Qianwen.

IV. Tương lai cuối cùng của AI App sẽ ra sao? Ứng dụng cổng thế hệ mới?

a. Định vị trung-dài hạn vẫn đang được khám phá:Đối với nhiều người trong ngành,AI Assistant tổng hợp liệu có trở thành cổng vạn vật thế hệ mới, thay thế các cổng hiện tại(bao gồm tìm kiếm, mạng xã hội, mua sắm, v.v.); hay sẽ cùng tồn tại như một cổng mới bên cạnh các cổng hiện tại(dù vẫn sẽ "ăn" một phần lưu lượng), là vấn đề được nhiều người quan tâm.

Hiện tại, Dolphin cho rằng mục tiêu dài hạn của Qianwen App sẽ là cái trước hay cái sau, vẫn đang trong quá trình khám phá, chưa có câu trả lời rõ ràng. Dù với Alibaba, một tập đoàn dựa vào nội bộ để hỗ trợ, thìviệc Qianwen App có nên thay thế Taobao App hay Alipay để trở thành cổng chính của hệ sinh thái tập đoàn, vẫn là vấn đề lớn chưa thể giải quyết trong ngắn hạn.Hiện tại các ông lớn AI đều đang vừa đi vừa dò đường.

b. Cách kiếm tiền của AI App C-end vẫn chưa rõ ràng:Dù AI App C-end trong nước đã bước vào giai đoạn phát triển nhanh, nhưngcách kiếm tiền của AI App C-end vẫn đang ở giai đoạn thăm dò sớm. Một mặt,khác với thói quen tiêu dùng ở nước ngoài,AI App C-end trong nước rất khó thu phí theo hình thức đăng ký thuê bao,mất đi cách kiếm tiền đơn giản và trực tiếp nhất.

Đồng thời, dù sau này Qianwen thực sự hỗ trợ được nhiều loại giao dịch,Qianwen sẽ chỉ thuần túy đóng vai trò dẫn lưu, hay sẽ phải chịu áp lực doanh thu từ hoa hồng hoặc quảng cáo, điều này cũng liên quan tới chia sẻ lợi ích nội bộ,nên không phải bài toán đơn giản.

c. Cổng phần cứng hay phần mềm, vẫn chưa ngã ngũ: Thực tế, hiện tại Qianwen kết hợp phần mềm + hệ sinh thái đóng kín, còn Doubao Phone là phần cứng + hệ sinh thái mở đều chưa chắc đã là hình thái cuối cùng. Thực tế, sau nàyQianwen và Doubao rất có thể sẽ thử hướng đi của đối phương.Một mặt,Douyin cũng có hệ sinh thái tiêu dùng khá phong phú,cũng có thể thử mô hình đóng dựa vào dịch vụ nội bộ. Mặt khác,với tư cách là cổng phần cứng cao hơn, nếu thực sự cần thiết, Dolphin cho rằng Alibaba cũng rất có thể sẽ thử..

V. Qianwen App vs. Taobao Flash Sale, Qianwen sẽ là "máy đốt tiền" tiếp theo chăng?

Đối với thị trường vốn, một vấn đề lớn khác là, khiAlibaba đã có hai hướng đầu tư chiến lược lớn là Flash Sale và Capex cao của Alibaba Cloud, làm sao cân bằng chi phí phát triển AI App C-end?

Câu trả lời đơn giản là,chúng tôicho rằng Qianwenít nhất trong ngắn hạn trước khi tìm ra con đường thành công, sẽ không chi tiêu bất chấp như Flash Sale.

Một mặt,Alibaba hiện đang cạnh tranh lệch hướng với Doubao, không trực diện như Flash Sale.Doubao mạnh về trò chuyện và giải trí, còn Qianwen tập trung vào trợ lý công việc và đời sống. Đồng thời, vì định vị lâu dài của AI App vẫn chưa rõ ràng,trong điều kiện chưa có mục tiêu rõ ràng, không thể chi tiền vô tội vạ.

Cuối cùng,dòng tiền của Alibaba cũng là một yếu tố hạn chế,thực tế từ quý 6/2025, dòng tiền tự do sau Capex của Alibaba đã chuyển âm. Dù Flash Sale giảm lỗ, quý mới nhất vẫn lỗ hơn 20 tỷ, Capex các quý gần đây cũng trên 30 tỷ, so với nguồn thu chủ lực của tập đoàn -- Taotian mỗi quý adj.EBITA khoảng 50 tỷ, đã khá sát nút.

Thêm nữa, theo hướng dẫn của công ty, quý 12 "All others" bao gồm cả Qianwen lỗ khoảng 10 tỷ, tăng lỗ khoảng 6,6 tỷ so với quý trước. Do quý 12 vốn là cao điểm đầu tư, ước tính sơ bộ khoản lỗ tăng thêm do Qianwen vào khoảng 5 tỷ. Vì Qianwen App mới ra mắt giữa tháng 11, nênchi phí mua user cả quý không vượt quá 10 tỷ.

Nhìn chung, về tác động đến kết quả kinh doanh, trong ngắn hạn Qianwen sẽ là bộ phận chi phí thuần, gần như không góp doanh thu, nhưng khoản lỗ cũng sẽ không lớn như Flash Sale.

VI. Lời kết

Năm nay rất có thể sẽ là năm cạnh tranh thực sự của ứng dụng AI C-end tại Trung Quốc. Thông qua nhiều vòng lặp nhanh trong 3 tháng và sự kiện ra mắt Qianwen Assistant lần này, Alibaba đã chính thức nhận được "vé vào vòng trong" của cuộc cạnh tranh này.

Tuy nhiên, ngoài Alibaba, trước đó Doubao đã đầu tư lớn hợp tác với Gala Xuân, Tencent cũng được biết sẽ sớm tung ra động thái mới với Yuanbao làm nền tảng cho AI C-end.

Có thể nóicuộc chiến AI C-end sẽ là một "trận chiến đỉnh cao" mới trong lịch sử Internet và kinh doanh Trung Quốc.ByteDance, Alibaba và Tencent rõ ràng là ba ông lớn mạnh nhất trong giới Internet nội địa.

Hiện tại,do mọi bên vẫn đang dò đường và mỗi bên tập trung vào một hướng khác nhau, nên tạm thời chưa cạnh tranh đồng nhất như thương mại điện tử hay giao đồ ăn.Nhưng khi AI App phát triển đến giai đoạn sau, cạnh tranh lẫn nhau gần như không thể tránh khỏi, lúc đó chắc chắn sẽ là một trận chiến khốc liệt.