Khi Phố Wall và các tập đoàn Mỹ đang mong đợi một năm không còn lo lắng về thương mại, 'Vua thuế quan' lại vừa có thêm một động thái mới.

Căng thẳng thuế quan tái diễn làm gián đoạn triển vọng kinh tế Mỹ năm 2026

Sau một năm 2025 đầy biến động khiến thương mại quốc tế và thị trường tài chính chao đảo, nhiều người kỳ vọng năm 2026 sẽ đánh dấu thời kỳ phục hồi cho kinh tế Mỹ, vượt qua các chính sách thuế quan trước đây của Tổng thống Donald Trump.

Tuy nhiên, những hy vọng đó đã nhanh chóng tan biến. Chỉ vài tuần sau năm mới, thuế quan một lần nữa trở thành vấn đề trọng tâm. Cuối tuần qua, Trump tiết lộ kế hoạch áp đặt thuế quan 10% đối với tám quốc gia thành viên NATO bắt đầu từ tháng tới, với mức thuế dự kiến sẽ tăng lên 25% vào tháng Sáu nếu không đạt được thỏa thuận về việc “Mua lại toàn bộ Greenland”.

Mặc dù không phải tất cả các quốc gia bị ảnh hưởng đều thuộc Liên minh châu Âu, nhưng các mức thuế mới này được ban hành bất chấp thỏa thuận thương mại hồi tháng Bảy đã thiết lập mức thuế 15% đối với hầu hết hàng hóa EU và yêu cầu EU đầu tư hàng trăm tỷ đô la vào Mỹ.

Bên cạnh đó, Trump thông báo vào thứ Hai rằng bất kỳ quốc gia nào giao thương với Iran sẽ phải chịu thuế suất 25% đối với giao dịch thương mại với Mỹ — một động thái có nguy cơ phá vỡ thỏa thuận đình chiến thuế quan mong manh với Trung Quốc, nước nhập khẩu dầu Iran lớn.

Mỹ hiện đối mặt với khả năng các biện pháp trả đũa mới và các tranh chấp thương mại leo thang. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron phát đi tín hiệu về phản ứng thống nhất của châu Âu, tuyên bố: “Những đe dọa thuế quan là không thể chấp nhận và không có chỗ trong bối cảnh này. Châu Âu sẽ đáp trả một cách đoàn kết và phối hợp nếu các biện pháp này được xác nhận. Chúng tôi sẽ đảm bảo chủ quyền châu Âu được duy trì.”

Diễn biến này đã khiến nhiều người bất ngờ. Các nhà đầu tư, doanh nghiệp và người tiêu dùng đều lạc quan về tăng trưởng kinh tế nhờ cắt giảm thuế theo Đạo luật One Big Beautiful Bill của Trump và một môi trường thương mại ổn định hơn.

Dự báo kinh tế và tâm lý thị trường

Các nhà phân tích tại Bank of America gần đây dự báo tăng trưởng GDP mạnh mẽ 2,8% cho năm 2026, vượt xa mức ước tính đồng thuận là 2,1%.

“Các yếu tố chính là các chính sách tài khóa và tiền tệ nới lỏng hơn, cùng với kỳ vọng về chính sách thương mại hỗ trợ tăng trưởng,” Bank of America cho biết.

Trong khi đó, Cục Dự trữ Liên bang dự đoán lạm phát sẽ tiếp tục giảm dần, với giả định rằng thuế quan chỉ gây ra mức tăng giá tạm thời chứ không tạo áp lực lạm phát kéo dài.

Tuy nhiên, làn sóng thuế nhập khẩu mới có thể thách thức những giả định này và có khả năng trì hoãn việc cắt giảm lãi suất trong tương lai nếu lạm phát vẫn trên mục tiêu 2% của Fed.

Dấu hiệu lạc quan và những bất ổn mới

Báo cáo Beige Book mới nhất của Fed phản ánh sự lạc quan rằng các lo ngại liên quan đến thuế quan đang giảm dần:

• “Triển vọng nhìn chung được cải thiện, với tâm lý lạc quan hơn và thận trọng ít hơn so với báo cáo trước, một phần nhờ sự giảm bất ổn từ thuế quan.”
• “Các doanh nghiệp bán lẻ và du lịch tỏ ra lạc quan một cách thận trọng khi bước vào năm 2026, dựa trên sự ổn định gần đây của chi tiêu tiêu dùng, sự rõ ràng hơn về thuế quan và các sự kiện bóng đá World Cup 2026 tại Boston.”
• “Các công ty báo cáo rằng sự bất ổn liên quan đến thuế quan đã giảm nhờ sự ổn định của chính sách thuế cũng như tự điều chỉnh, ví dụ như một nhà sản xuất thực phẩm đông lạnh đã hoàn thành cơ sở sản xuất mới.”

Sự đảo ngược chính sách thuế quan và tác động kinh tế

Các biện pháp thuế quan mới nhất của Trump đánh dấu sự thay đổi hoàn toàn so với cuối năm ngoái, khi chính quyền nới lỏng một số thuế đối với hàng nhập khẩu thực phẩm và hoãn tăng thuế đồ nội thất để đáp ứng nhu cầu công chúng về giá cả thấp hơn và khả năng chi trả lớn hơn.

Các ngành công nghiệp liên quan đến thương mại quốc tế đã cảm nhận rõ áp lực. Kể từ khi Trump áp đặt các mức thuế “Ngày Giải phóng” vào tháng 4/2025, các nhà sản xuất đã cắt giảm 70.000 việc làm.

Bên cạnh đó, chỉ số sản xuất của Viện Quản lý Cung ứng (Institute for Supply Management) đã liên tục ở mức co hẹp trong mười tháng liên tiếp, cho thấy hoạt động sản xuất tiếp tục đi xuống.

Thách thức pháp lý và bất ổn tương lai

Có thể sẽ có đôi chút hy vọng trong thời gian tới. Tòa án Tối cao dự kiến sẽ sớm đưa ra phán quyết về việc Trump có thể áp đặt thuế quan theo Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế hay không.

Nếu Tòa phán quyết chống lại chính quyền, quyền hạn của Trump trong lĩnh vực thương mại có thể bị hạn chế. Tuy nhiên, tùy thuộc vào chi tiết phán quyết, ông vẫn có thể giữ được một số linh hoạt và đã cam kết sẽ sử dụng các con đường pháp lý khác để áp đặt thuế quan mới nếu cần thiết.

Cách tiếp cận này phù hợp với quan điểm lâu dài của Trump về thuế quan, khi ông từng tự gọi mình là “Vua Thuế quan”, “Người Thuế quan” và “Ngài Thuế quan”.

Với sự sẵn sàng áp đặt thuế quan trong nhiều tình huống khác nhau, thị trường tài chính có thể cần phải xem xét lại chiến lược của mình.

Như Erica York, phó chủ tịch chính sách thuế tại Tax Foundation, nhận xét trên X, “Hầu hết các mô hình kinh tế không định lượng được thiệt hại địa chính trị và quan hệ do các mức thuế thất thường áp đặt lên các đồng minh. Chính sách thuế quan của Trump gây ra những chi phí thực tế vượt xa việc tăng thuế và tăng trưởng GDP chậm lại.”

Bài viết này ban đầu được đăng trên Fortune.com.